ސްކޫލްތަކުގައި ގަނާކުރުން ހުއްޓުވުން: ކުދިންގެ ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި އެންމެހައި ފަރާތްތަކުން އުފުލަންޖެހޭ އިޖުތިމާޢީ މަސްއޫލިއްޔަތެއް

ޢަބްދުﷲ ނަޞީޙް

ސްކޫލް މާހައުލުގައި ގަނާކުރުމަކީ (Bullying) ކުދިންގެ ރައްކާތެރިކަމާއި، ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމާއި، އަދި ތައުލީމީ ކުރިއެރުމަށް ބޮޑެތި ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިކުރުވާ ވަރަށް ސީރިއަސް މައްސަލައެކެވެ. ގަނާކުރުމަކީ އެކަކު އަނެކަކަށްވުރެ ބާރުގަދަވުމުގެ ނިޔަތުގައި، ގަސްދުގައި އަދި ތަކުރާރުކޮށް ހިންގާ އުނދަގޫކުރުމުގެ އަމަލުތަކެކެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ޖިސްމާނީ ގޮތުން ކުރާ އަނިޔާ (މިސާލަކަށް ތަޅައިގަތުން ނުވަތަ ކޮއްޕުން)، ދުލުން ބުނާ ބަސްތަކުން ދޭ އަނިޔާ (މިސާލަކަށް ނުރުހޭ ނަންނަމުން ގޮވުން ނުވަތަ ބިރުދެއްކުން)، އިޖުތިމާއީ ގުޅުންތަކަށް ހުރަސްއެޅުން (މިސާލަކަށް ބާކީކުރުން ނުވަތަ ދޮގުވާހަކަ ފެތުރުން) އަދި ޑިޖިޓަލް ވަސީލަތްތައް މެދުވެރިކޮށް ކުރާ "ސައިބަރ ބުލީއިން" ހިމެނެއެވެ. އާންމުކޮށް ކުދިންގެ މެދުގައި ހިނގާ ދެބަސްވުންތަކާ ގަނާކުރުން ތަފާތުވާ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ، އޭގައި ހިމެނޭ ތަކުރާރުވުމުގެ ސިފައާއި، އަނެކާއަށް އަނިޔާދިނުމުގެ ނިޔަތާއި، އަދި އެކަކު އަނެކަކަށްވުރެ ބާރުގަދަވެގަތުމަށް މަސައްކަތްކުރާ ކުރުމެވެ.

ގަނާކުރުމުގެ ސަބަބުން ކުދިންނަށް ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކަކީ ފުން އަދި ދުރު މުސްތަގުބަލަށްވެސް އޭގެ ނަތީޖާ ފޯރާ ކަންކަމެވެ. ގަނާކުރުމުގެ ޝިކާރައަކަށްވާ ކުދިންނަށް ނަފްސާނީ ބޮޑެތި ތަކުލީފުތަކެއް ކުރިމަތިވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ހާސްވުމާއި، މާޔޫސްވުމާއި، އަމިއްލަ ނަފްސަށް އޮންނަ އިތުބާރު ކުޑަވުމުގެ އިތުރުން އެކަނިވެރިކަމާއި ބިރުވެރިކަން އިހުސާސްކުރަންޖެހެއެވެ. މިފަދަ ކަންކަމުގެ ސަބަބުން ކިޔެވުމަށް ސަމާލުކަން ދިނުމަށް އުނދަގޫވެ، ނަތީޖާ ދަށްވުމާއި ސްކޫލަށް ދާން ބޭނުންނުވުން ފަދަ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވެއެވެ. ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި މިކަމުގެ ސަބަބުން ދިގުމުއްދަތަކަށް ދެމިގެންދާ ނަފްސާނީ ބަލިތަކާއި، މީހުންނާ ގުޅުން ބޭއްވުމަށް އުނދަގޫވުން ފަދަ ކަންކަން ދިމާވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ބޮލުގައި ރިއްސުމާއި، ނިދަން އުނދަގޫވުން ފަދަ ޖިސްމާނީ މައްސަލަތައްވެސް ކުރިމަތިވެއެވެ. ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ މުހިންމު ކަމަކީ، ގަނާކުރުމުގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ހަމައެކަނި އަނިޔާ ލިބޭ ކުއްޖާއަށް ނޫންކަމެވެ. ގަނާކުރާ ކުދިންނަކީވެސް މުސްތަގުބަލުގައި އިޖުތިމާއީ މިންގަނޑުތަކާ ހިލާފުވުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑު ކުދިންނެވެ. އަދި އެ މަންޒަރު ބަލަން ތިބޭ ކުދިންނަށްވެސް ބިރުވެރިކަމާއި ނުތަނަވަސްކަން އިހުސާސްކުރަންޖެހި، މުޅި ސްކޫލްގެ މާހައުލު ނާމާންވެގެންދެއެވެ.

ސްކޫލްތަކުން ގަނާކުރުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަންޖެހެއެވެ. އެންމެހައި ކުދިންނަށް އިހުތިރާމްކުރާ، އަދި އެކަކު އަނެކަކަށް އެހީތެރިވާ ފަދަ ރައްކާތެރި މާހައުލެއް ސްކޫލްގައި ގާއިމުކުރަންޖެހެއެވެ. މިކަމަށްޓަކައި ހަރުދަނާ އުސޫލުތަކެއް އެކުލަވާލައި، ކުދިންގެ އަހުލާގީ އަދި ނަފްސާނީ ތަރައްގީއަށް އަމާޒުކޮށްގެން ފިލާވަޅުތައް ބައްޓަންކުރަންޖެހެއެވެ. މައްސަލަ ދެނެގަތުމާއި އަވަސް ފިޔަވަޅު އެޅުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. މުދައްރިސުންނާއި ސްކޫލްގެ މުވައްޒަފުންނަކީ ކުދިންގެ އުޅުމަށް އަންނަ ކުއްލި ބަދަލުތައް ދެނެގަނެވޭނެ ފަދަ ތަމްރީނު ލިބިފައިވާ ބަޔަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. އަދި ކުދިންނަށް ބިރެއްނެތި މައްސަލަ ހުށަހެޅޭނެ ސިއްރު ނިޒާމެއް އޮތުމަކީ މިކަން ހައްލުކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ކަމެކެވެ.

މުދައްރިސުންނަކީ ގަނާކުރުން ހުއްޓުވުމުގައި އެންމެ އިސް ދައުރެއް އަދާކުރާ ފަރާތްތަކެވެ. އެބޭފުޅުންނަކީ ކުދިންނަށް ނަމޫނާ ދައްކާ ބަޔަކަށް ވާންޖެހޭއިރު، ކޮންމެ ކުއްޖަކަށްވެސް ހަމަހަމަކަމާއި އިހުތިރާމާއެކު މުއާމަލާތްކުރާ މާހައުލެއް ކްލާސްރޫމްގައި ބާއްވަންޖެހެއެވެ. ކުދިންގެ މެދުގައި ޖެހޭ މައްސަލަތައް ސުލްހަވެރިކަމާއެކު ހައްލުކުރާނެ ގޮތް ދަސްކޮށްދީ، ކުދިންނާ ގާތް ގުޅުމެއް ބޭއްވުމަކީ މުދައްރިސުންގެ ޒިންމާއެކެވެ.

ބެލެނިވެރިންގެ ދައުރަކީވެސް މިކަމުގައި ކުޑަ ދައުރެއް ނޫނެވެ. ދަރިންނާއެކު ގާތް، އިތުބާރު ހުރި ގުޅުމެއް ބޭއްވުމަކީ އެކުދިންނަށް ދިމާވާ ކަންކަން ދެނެގަތުމަށް އޮތް އެންމެ ރަނގަޅު މަގެވެ. ކުދިންގެ ކިބައިގައި އޯގާތެރިކަމާއި، އިހުތިރާމްކުރުން ފަދަ މަތިވެރި ސިފަތައް އަށަގެންނެވުމަކީ ބެލެނިވެރިން ކުރަންޖެހޭނެ ކަމެކެވެ. ހާއްސަކޮށް އިންޓަނެޓްގެ ވަސީލަތްތައް ކުދިން ބޭނުންކުރާ ގޮތް ބަލައި، ސްކޫލާ ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުމަކީ ގަނާކުރުމުގެ މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށް އެޅޭނެ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.

މުޅި މުޖުތަމައުގެ އެހީތެރިކަމަކީވެސް މިކަމުގައި ނުހަނު ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. ގަނާކުރުމުގެ މައްސަލައަކީ ހަމައެކަނި ސްކޫލްގެ ފާރުތަކުގެ ތެރޭގައި އޮތް ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ދެކިގެން ނުވާނެއެވެ. މުޖުތަމައު ހޭލުންތެރިކުރުވުމާއި، މީޑިއާގެ ޒިންމާދާރުކަމާއި، އަދި ދީނީ އިލްމުވެރިންނާއި އިސް ފަރާތްތަކުން ދެއްވާ އިރުޝާދުތަކުން ކުދިންގެ މެދުގައި އޯގާތެރިކަމާއި އަޅާލުން އިތުރުކުރެވިދާނެއެވެ. ގައުމީ ފެންވަރުގައި އެކުލަވާލެވޭ ސިޔާސަތުތަކުގެ ސަބަބުން ސްކޫލްތަކަށް މިފަދަ ކަންކަން ހުއްޓުވުމަށް އިތުރު ބާރަކަށް ވެގެންދާނެއެވެ.

ގަނާކުރުމަކީ ސްކޫލްތަކާއި، އާއިލާތަކާއި، އަދި މުޅި މުޖުތަމައު ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކޮށްގެން މެނުވީ ހައްލުނުކުރެވޭނެ ބޮޑު މައްސަލައެކެވެ. ކުދިންނަށް އަމާން އަދި ރައްކާތެރި އުނގެނުމުގެ މާހައުލެއް ހޯދައިދިނުމަކީ އެކުދިންގެ ކުރިމަގަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. އިހުތިރާމާއި ގަދަރުކުރުމުގެ ސިފަ އާލާކޮށް، އެކަކު އަނެކަކަށް އެހީތެރިވުމުގެ ރޫހު އުފައްދައިގެން ގަނާކުރުން ހުއްޓުވިދާނެއެވެ. ކޮންމެ ކުއްޖަކީވެސް ބިރުވެރިކަމެއް ނެތް، އަމިއްލަ ނަފްސަށް އިތުބާރު އޮތް، އަދި ކަރާމާތްތެރިކަމާއެކު އުޅެވޭނެ މާހައުލެއްގައި ބޮޑުވުމުގެ ހައްގު ލިބިގެންވާ ކުއްޖެކެވެ.