އަދަބުވެރިކަމުގެ ބިންގާ: އުޅުމުގެ މައްސަލައެއްތަ؟ ނޫނީ އޮނިގަނޑުގެ ބަލިކަށިކަމެއްތަ؟

މޫސާ ނިމާލް

ޒަމާނީ ދިވެހި މުޖުތަމައުގެ ތެރެއަށް ނަޒަރު ހިންގާލާއިރު، ތަރުބަވީ އުދަރެހުން ފެންނަނީ ކަންބޮޑުވުމުގެ ވިލާތަކެކެވެ. ކޮންމެ މަޖިލީހެއްގެ ފަލަ ސުރުޚީއަކީ "މިހާރުގެ ޖީލުގެ އަދަބުވެރިކަން ކުޑަވުމުގެ" ޝަކުވާއެވެ. ނަމަވެސް، އިލްމީ ހަމަތަކުން މިކަމަށް ފުންކޮށް ބަލާލައިފި ނަމަ، މިއީ ހަމައެކަނި ދަރިވަރުންގެ ނުވަތަ ކުދިންގެ ފަރާތުން ފެންނަ "އުޅުމުގެ" މައްސަލައެއް ނޫންކަން ހާމަވެއެވެ. މިއީ އަސްލު ބިންގާ ކަމުގައިވާ "ބާރުވެރިކަމުގެ އޮނިގަނޑު" ބަލިކަށިވެ، ބޮޑެތިމީހުންގެ މެދުގައި އޮންނަންޖެހޭ "އެއްގަލަކަށް އެރުން" ގެއްލުމުގެ ހިތްދަތި ނަތީޖާއެވެ.

ބާރުވެރިކަމުގެ ހަރުފަތްތައް ފަތާވުން: ސާފު އިމެއްގެ މުހިންމުކަން

ކުރީގެ ޖީލުތަކުގައި، ދިވެހި އާއިލާތަކާއި ތައުލީމީ ނިޒާމު ބިނާވެފައި އޮތީ ސާފު "އޮތޯރިޓީ" ނުވަތަ ބާރުވެރިކަމުގެ ހަރުފަތްތަކެއްގެ މައްޗަށެވެ. މުދައްރިސުންނާއި ބެލެނިވެރިންގެ ބަހަކީ ކުދިންގެ ކުރިމަތީގައި "ލިޔެވިފައިވާ ގަވާއިދެވެ". ނަމަވެސް، ޒަމާނީ ތަރުބިއްޔަތުގައި މި ހަރުފަތްތައް ވަނީ "މަޝްވަރާގެ" ނަމުގައި ފަތާކޮށްލެވިފައެވެ. ދިރާސީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު، ކުދިން ގަވާއިދުތަކާ ދެކޮޅުވެރިވަނީ އެކުދިންނަކީ ނުބައި ބަޔަކަށް ވެގެނެއް ނޫނެވެ. އެއީ، ބޮޑެތިމީހުންގެ ފަރާތުން ފެންނަ ސާބިތުކަމެއް ނެތް އުސޫލުތަކުގެ ތެރޭގައި އެކުދިންނަށް "ރައްކާތެރިކަން" އިހުސާސް ނުވާތީއެވެ. ކުއްޖަކު އަމުރަކަށް ގޮންޖަހާއިރު، އޭނާ އެ ކުރަނީ ސިއްރު ސުވާލެކެވެ؛ "މި މާހައުލުގައި ހަގީގަތުގައި އިސްކޮށް ހުރީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ މަގުދައްކައިދޭނެ ސާބިތު އަތެއް އެބައޮތް ހެއްޔެވެ؟"

ތަފްސީލު ދިނުމުގެ "ބަލިމަޑުކަން" އަދި ދިވެހި މަންހަޖު

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގައުމީ މަންހަޖުގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ތަނބަކީ "އަމިއްލަ ނަފްސު މެނޭޖުކުރުމެވެ". އެހެންނަމަވެސް، މިއަދުގެ ބެލެނިވެރިންނާއި މުދައްރިސުންނަށް ވަނީ އޮޅުމެއް އަރާފައެވެ. ކޮންމެ ކަމެއް ކުއްޖާއަށް ތަފްސީލުކޮށްދީ، ކޮންމެ އުސޫލަކަށް ކުއްޖާގެ "ރުހުން" ހޯދަން އުޅުމަކީ އަދަބުވެރިކަމުގެ ބިންގާ ގުޑާ ކަމެކެވެ. އިލްމީ ގޮތުން ބަލާއިރު، އިމަކީ (Boundary) ބަހުސެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަމަލުކުރަންޖެހޭ ސާފު ނިޝާނެކެވެ. މާ ގިނައިން ކަންކަން "ޖަސްޓިފައި" ކުރަން އުޅުމުން، ކުދިންނަށް ދަސްވަނީ ގަވާއިދަކީ ހާލަތާއި މޫޑަށް ބިނާކޮށް ބަދަލުކުރެވޭނެ އެއްޗެއް ކަމަށެވެ.

ޖަޒުބާތީ ރައްކާތެރިކަމާއި ކެތްތެރިކަމުގެ ތިލަފަތް

ޒަމާނީ ތަރުބިއްޔަތުގައި "އިމޯޝަނަލް ސޭފްޓީ" ނުވަތަ ޖަޒުބާތީ ރައްކާތެރިކަމުގެ މާނަ ވަނީ ނުބައިކޮށް ނެގިފައެވެ. ކުއްޖާގެ އިހުސާސްތައް ބަލައިގަތުމަކީ، އެކުއްޖާ ކުރާ ކޮންމެ ގޯސް އަމަލަކަށް މައާފު ދިނުމެއް ނޫނެވެ. ދިވެހި މަންހަޖު ބާރުއަޅަނީ "ކެތްތެރި، ހިތްވަރުގަދަ" ދަރިވަރުންތަކެއް ބިނާކުރުމަށެވެ. ކުއްޖާ ރުޅިއައިސް ހުރެމެ، އުސޫލުތަކަށް ބޯލެނބުމަކީ ނަފްސާނީ ގޮތުން އެކުއްޖާ ބާރުވެރިވާ ކަމެކެވެ. އުނދަގޫ ހާލަތްތަކުން ކުއްޖާ ސަލާމަތްކޮށް، ހުރިހާ ހުރަސްތަކެއް ބޮޑެތިމީހުން ނައްތާލައިދޭ ނަމަ، އެކުއްޖާ ބޮޑުވާނީ "ބަލިކަށި" ނަފްސެއްގެ ވެރިއެއްގެ ގޮތުގައެވެ.

އަސްލު މައްސަލަ: ބޮޑެތިމީހުންގެ މެދުގައި އޮންނަ "ނުބައްދަލުކަން"

އަދަބުވެރިކަން ފުނޑުފުނޑުވާ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ، ކުއްޖާގެ ވަށައިގެން ތިބި ބޮޑެތިމީހުންގެ މެދުގައި އޮންނަ ފުށުއެރުންތަކެވެ. ސުކޫލުގެ މިންގަނޑުތަކަށް ގޭތެރެއިން ގޮންޖެހުމާއި، މަންމަގެ އަމުރަށް ބައްޕަ ހުރަސް އެޅުމަކީ ކުއްޖާއަށް ދެވޭ "ބާރުވެރިކަމުގެ ލައިސަންސެކެވެ". ކުދިންނަކީ މާހައުލަށް ހޭނުމުގެ މާހިރުންނެވެ. އެކުދިންނަށް "Authority Leaks" ނުވަތަ ބާރުވެރިކަން ބަލިކަށިވާ ދަނޑިވަޅުތައް ވަރަށް ރަނގަޅަށް އެނގެއެވެ. އަދަބުވެރިކަން ގާއިމުވާނީ ބޮޑެތިމީހުން "އެއް އަޑަކުން" ވާހަކަ ދައްކައިގެންނެވެ.

އޮނިގަނޑަކީ އަދަބުވެރިކަމުގެ "ބަހެވެ"

އަދަބުވެރިކަމަކީ ހަމައެކަނި މައްސަލައެއް ދިމާވުމުން ދޭ "އަދަބެއް" ނޫނެވެ. އެއީ ކުރިއާލާ ބިނާކުރެވޭ ހަމަޖެހޭ "އޮނިގަނޑެކެވެ". ނިދާ ގަޑި، ކެއުމުގެ އުސޫލު، އަދި މުއާމަލާތްކުރާ ބަސްމަގުގެ އިތުރުން، މިޒަމާނުގައި އެންމެ ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ދޭންޖެހޭ "ސްކްރީން ވަގުތު" ކަނޑައެޅުމުގައި ދެމެހެއްޓެނިވި އޮނިގަނޑެއް އޮތުމަކީ ކުއްޖާގެ ނަފްސާނީ ހަމަޖެހުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. ޑިޖިޓަލް ދުނިޔޭގެ ތެރެއަށް ކުއްޖާ ދޫކޮށްލާފައިވާ މިންވަރު ކޮންޓްރޯލްކޮށް، ވަގުތުތައް ތަރުތީބުކުރުމަކީ ކުއްޖާގެ ހާސްކަން ކުޑަވެ، އުޅުން ރަނގަޅުވާ ސަބަބެކެވެ. ދިވެހި ވެށީގައި އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުންވަނީ "ބިރުން" ކިޔަމަންވާ ކުދިންނެއް ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުންވަނީ އިތުބާރު ހުރި އޮނިގަނޑެއްގެ ތެރެއިން، ޓެކްނޮލޮޖީގެ ވަސީލަތްތައްވެސް ހަމަހަމަ ގޮތެއްގައި ބޭނުންކުރަން ދަންނަ، އަމިއްލައަށް އިސްލާހުވާ ޖީލެކެވެ.

އަދަބުވެރިކަން އިސްލާހުކުރަން ބޭނުން ނަމަ، ފުރަތަމަ އިސްލާހުކުރަންވީ ބޮޑެތިމީހުންގެ ސާބިތުކަމެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ކުދިންނަށް ދޭ ނަސޭހަތަކުން ނުވަތަ ކުރާ އަމުރަކުން ވާނޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ބޮޑެތިމީހުން ހިތްވަރުގަދަވެ، އެއްގަލަކަށް އަރައި، ސާފު އޮނިގަނޑެއްގެ ތެރެއިން ދަރިން ބިނާކުރުމުގެ ޒިންމާ ނަގައިގެން ނޫނީ ވާނޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. ދަރިފުޅުގެ އުޅުން ބަދަލުކުރުމުގެ ކުރިން، އަޅުގަނޑުމެންގެ "މަގުދެއްކުމާއި" ނަމޫނާ އިސްލާހުކުރަމާ ހިނގާށެވެ!