އުނގެނުމާއި މޮޅުވުމަށް ދަރިވަރުން ދޭ ސަމާލުކަން ކުޑަވާ ސަބަބުތައް

ޢަބްދްﷲ ނަޞީޙް

މިޒަމާނުގެ ތައުލީމީ މާހައުލުގައި ދަރިވަރުން އުނގެނުމުން މޮޅުކަން ހޯދުމަކީ ދަރިވަރުންނަށް ޕްރެޝަރު މައްސަލައަކަށް ވެއްޖެ އެވެ. ކިޔަވައިދިނުމުގެ ސްޓްރެޓެޖީތަކާއި ތައުލީމީ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ދާއިރާއިން ކުރިއެރުންތަކެއް ލިބުނު ނަމަވެސް، ގިނަ ދަރިވަރުންނަށް ތައުލީމީ އަދި އަމިއްލަ ތަރައްގީއަށް ފޯކަސް ދެމެހެއްޓުމަށް އުނދަގޫތަކެއް ކުރިމަތިވެ އެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މި ޑިސެންގޭޖްމަންޓް ބިނާވެފައިވަނީ ޒާތީ، މުއައްސަސާތަކާއި މުޖުތަމައުގެ ކަންތައްތަކެއް ގުޅިގެންނެވެ. މި ގޮންޖެހުންތަކަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށްޓަކައި، އެ ގޮންޖެހުންތަކުގެ އަސްލު ސަބަބުތައް ފުންކޮށް ދެނެގަނެ، ފައިދާހުރި ހައްލުތައް ތަންފީޒުކުރުމަށް ވައުދުވުން މުހިންމެވެ.

އުނގެނުމަށް ދޭ ސަމާލުކަން ކުޑަވުމުގެ އަސާސީ އެއް ސަބަބަކީ އިންޓްރިންސިކް މޮޓިވޭޝަން އާއި ޝައުގުވެރިކަން ނެތުމެވެ. އޮޓޮނޮމީގެ އިހުސާސާއި އަމިއްލަ ހިތްހަމަޖެހުމުގެ އިހުސާސުން އުފެދޭ އިންޓްރިންސިކް މޮޓިވޭޝަން އަކީ ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ތައުލީމީ ގޮތުން ޝާމިލުވުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި އެއްޗެކެވެ. ޑެސީ އާއި ރަޔަންގެ ސެލްފް ޑިޓަރމިނޭޝަން ތިއަރީ ބުނާގޮތުން ދަރިވަރުންނަށް އުނގެނުމުގެ މާހައުލާ ގުޅުން ކެނޑިފައިވާ ކަމުގެ އިހުސާސް ކުރެވުމުން ނުވަތަ އެމީހުންގެ މަސައްކަތަށް ގުޅުން ނެތް ކަމަށް ހީވުމުން ކިޔެވުމަށް ވަގުތާއި ހަކަތަ އިންވެސްޓް ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ކުޑަވެއެވެ. މަންހަޖަށް ނުވަތަ އެއްގޮތަކަށްވެސް ކިޔަވައިދިނުމުގެ އުސޫލުތަކަށް ޝައުގުވެރިކަން ނެތުމުން މި ޑިސެންގޭޖްމަންޓް އިތުރަށް ގޯސްވެގެންދެއެވެ. ގިނަ ދަރިވަރުންނަށް ތައުލީމަކީ އިންސްޕަޔަރ ކުރާ ދަތުރަކަށްވުރެ މެކޭނިކަލް ޕްރޮސެސްއަކަށް ވެގެންދާތީ، އުނގެނުމާއި މޮޅުވުމަށްދޭ ފޯކަސް ކުޑަވެގެންދެއެވެ.

އަނެއް މުހިންމު ކަމަކީ އަސްލު އުނގެނުމަށްވުރެ ގްރޭޑްތަކަށް މާބޮޑަށް އަލިއަޅުވާލުމެވެ. ގިނަ ތައުލީމީ ނިޒާމުތަކުގައި ކާމިޔާބީ މާނަކުރެވެނީ ހަނިކޮށް އަދަބީ ނަތީޖާތަކާއި ސްޓޭންޑަރޑައިޒްޑް ޓެސްޓް ނަތީޖާތަކުންނެވެ. ކޯން ގެ ދިރާސާއިން ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ ގްރޭޑް ސެންޓްރިކް މި އުސޫލުން ކްރިޓިކަލް ވިސްނުމާއި އުފެއްދުންތެރިކަމަށް ހިތްވަރު ގެއްލިގެންދާ ގޮތެވެ. ދަރިވަރުންނަށް ގްރޭޑްތަކަކީ އެމީހުންގެ ޤާބިލުކަމުގެ ހަމައެކަނި މިންގަނޑެއްގެ ގޮތުގައި ދެކޭއިރު، ގިނަ ފަހަރަށް ރޯޓް މެމޮރިޒޭޝަން ނުވަތަ ސަރފޭސް ލެވެލް ލާރނިންގ ސްޓްރެޓެޖީތަކަށް ރިއާޔަތްކޮށް، މެޓީރިއަލްއާ ފުންކޮށް ޝާމިލުވުމަށް އިހުމާލުވެއެވެ. މި ޕްރެޝަރުގެ ސަބަބުން އުނގެނުމަށް ބަހައްޓާ ޝައުގުވެރިކަން ކުޑަވެގެން ދިއުމާއި އެކު ޙަޤީޤީ ދުނިޔޭގެ ކޮންޓެކްސްޓްތަކުގައި ޢިލްމު ބޭނުންކުރުމުގެ ޤާބިލުކަމަށް ހުރަސްއެޅެއެވެ.

ޑިޖިޓަލް ޑިސްޓްރެކްޝަންތަކުގެ ނުފޫޒު ވެސް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކޮށްފަ އެވެ. މިއަދުގެ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ބާރުގަދަ ދުނިޔޭގައި ދަރިވަރުންގެ ވަށައިގެން މެދުނުކެނޑި އުޅެނީ އެމީހުންގެ ސަމާލުކަމަށް ވާދަކުރާ ޑިޖިޓަލް ޑިވައިސްތަކާއި ޕްލެޓްފޯމްތަކެވެ. ޕްރިޒިބިލްސްކީ އާއި ވެއިންސްޓައިން  ގެ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ސޯޝަލް މީޑިއާ މާގިނައިން ބޭނުންކުރުމާއި ސްކްރީން ޓައިމް ގިނަވުމުން ދަރިވަރުންގެ ފޯކަސްއާއި އުފެއްދުންތެރިކަމަށް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރެއެވެ. މި ޑިސްޓްރެކްޝަންތަކުގެ ސަބަބުން ތައުލީމީ ކަންކަމުން ސަމާލުކަން އެއްކިބާވެ، ޑިޖިޓަލް މުނިފޫހިފިލުވުން ލިބޭ ވަގުތުން ހިތްހަމަޖެހުމަށް ވުރެ ކިޔެވުމަށް އިސްކަން ދިނުމަކީ ދަރިވަރުންނަށް ދަތިވާ ކަމެކެވެ.

ކިޔަވައިދިނުމުގެ ނާކާމިޔާބު އުސޫލުތަކުގެ ސަބަބުން މި މައްސަލަ އިތުރަށް ކުރިމަތިވެއެވެ. ކިޔަވައިދިނުމުގެ ސްޓްރެޓެޖީތަކުން ދަރިވަރުންގެ ތަފާތު ބޭނުންތަކާއި އުނގެނުމުގެ ސްޓައިލްތަކަށް ހައްލެއް ނުލިބުމުން ގިނަ ބަޔަކު ކްލާސްރޫމްގެ ތަޖުރިބާއަށް ޝައުގުވެރިކަން ގެއްލިގެންދެއެވެ. ހެޓީ ގެ ދިރާސާއިން ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ އެންގޭޖްމަންޓް އުފެއްދުމުގައި އިންޓަރެކްޓިވް އަދި ދަރިވަރުން މަރުކަޒުކޮށްގެން ކިޔަވައިދިނުމުގެ އުސޫލުތަކުގެ މުހިންމުކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ގިނަ ތައުލީމީ މުއައްސަސާތަކުން ސަގާފީ ލެކްޗަރ އަށް ބިނާކޮށް ބަރޯސާވެފައިވާއިރު، ގިނަ ފަހަރަށް ދކިޔެވުމަށް ދަރިވަރުންގެ ސަމާލުކަން އަތުލައިގަތުމަށް ނުވަތަ ހީވާގި ބައިވެރިވުމަށް ހިތްވަރު ނުދެއެވެ.

ނަފްސާނީ ސިއްހަތުގެ ގޮންޖެހުންތަކަކީ ތައުލީމީ ގޮތުން ފޯކަސް ކުރުމަށް އޮތް އަނެއް މުހިންމު ހުރަހެކެވެ. ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާ (ޑަބްލިޔުއެޗްއޯ) އިން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި ދަރިވަރުންގެ ތެރޭގައި ސްޓްރެސް އާއި ހާސްކަމާއި ޑިޕްރެޝަންގެ މައްސަލަތައް ވަނީ އިތުރުވެފަ އެވެ. މި ނަފްސާނީ ސިއްހަތުގެ މައްސަލަތަކުގެ ސަބަބުން ދަރިވަރުންގެ ސަމާލުކަން ހޯދުމާއި، މައުލޫމާތު ޕްރޮސެސްކުރުމާއި، މޮޓިވޭޝަން ދެމެހެއްޓުމުގެ ޤާބިލުކަން ގެއްލިގެންދެއެވެ. އެކަށީގެންވާ ސަޕޯޓް ސިސްޓަމްތަކެއް ނެތި، ނަފްސާނީ ސިއްހަތާ ކުރިމަތިލާ ދަރިވަރުންނަށް ގިނަ ފަހަރަށް ތައުލީމީ ޑިމާންޑްތަކާއި އަމިއްލަ ހެޔޮ ދުޅަހެޔޮކަން ބެލެންސް ކުރަން އުނދަގޫވެ، އެމީހުންގެ ޕާފޯމަންސާއި އެންގޭޖްމަންޓަށް އިތުރަށް އަސަރު ކުރެ އެވެ.

އަދި ދަރިވަރުން އުނގެނުމުން ވަކިވުމުގައި ވެސް އިޖްތިމާއީ އިގްތިސާދީ ހުރަސްތަކުގެ ދައުރު ވަރަށް ބޮޑެވެ. އާމްދަނީ ދަށް އާއިލާތަކުގެ ދަރިވަރުންނަށް ގިނަ ފަހަރަށް ތައުލީމީ ވަސީލަތްތައް ލިބުން މަދުވުމާއި، ގޭތެރޭގެ މާހައުލުތައް ނުތަނަވަސްވުމާއި، މާލީ ޕްރެޝަރުތައް ކުރިމަތިވެއެވެ. ޑރ.ޑަންކަން ކުރި ދިރާސާތަކުން ހާމަކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި މި ގޮންޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުން ތަޢުލީމީ ނަތީޖާތަކުގައި ތަފާތުތަކެއް އުފެދި، އިގްތިސާދީ ދަތިކަމުގެ އަސަރު ބޮޑަށް ކުރާ ދަރިވަރުން ފަހަތަށް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވެއެވެ. ހަމަހަމަ ފުރުސަތުތައް ނުލިބުމުގެ ސަބަބުން އެމީހުންގެ ކުރިމަގުގެ ތައުލީމީ ކުރިއެރުމަށް ހުރަސްއެޅި، މޮޅުވުމަށް ކުރާ އުންމީދުތައް ވެސް ކުޑަވެގެންދެއެވެ.

އެކުވެރިން (ޕިއަރ ގްރޫޕް)ގެ ނުފޫޒާއި އިޖުތިމާއީ ޕްރެޝަރުތަކުގެ ސަބަބުން މައްސަލަ އިތުރަށް ފުޅާވެއެވެ. އެކުވެރިންނާ ގުޅެން ބޭނުންވާ ޝައުގުވެރިކަމުން ގިނަ ފަހަރަށް ދަރިވަރުން ތައުލީމީ ޒިންމާތަކަށް ވުރެ އިޖުތިމާއީ ހަރަކާތްތަކަށް އިސްކަން ދެއެވެ. ބްރައުން އާއި ލާރސަން ގެ ދިރާސާއިން ފާހަގަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ތަޢުލީމީ މަސައްކަތަށް މަލާމާތްކުރުން ނުވަތަ ތަޢުލީމީ ނޫން އުސޫލުތަކަށް ތަބާވުމަށް ޕްރެޝަރުކުރުން ފަދަ ނެގެޓިވް ޕީއާރ ޑައިނަމިކްސް އިން ދަރިވަރުންގެ އުނގެނުމަށް ދޭ ސަމާލުކަން ކުޑަވެގެންދެއެވެ. މިފަދަ ނުފޫޒުތަކުގެ ސަބަބުން ތައުލީމީ ކާމިޔާބީއަށް އަގު ކުޑަ މާހައުލެއް އުފެދި، މެދުމިނުގެ ސަގާފަތެއް ދަމަހައްޓައިދެއެވެ.

ގޮންޖެހުންތަކަށް ހައްލެއް ހޯދައިދިނުން

މި ގޮންޖެހުންތަކާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތް ކުރުމަށްޓަކައި ގިނަ ކަންތައްތަކެއް އެކުލެވޭ ގޮތެއް ގެންގުޅެން ޖެހެ އެވެ. ފުރަތަމަ ކަމަކީ ދަރިވަރުންގެ މެދުގައި އިންޓްރިންސިކް މޮޓިވޭޝަން އުފެއްދުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. ދަރިވަރުންގެ ޝައުގުވެރިކަން އުފެއްދުމަށްޓަކައި ފަރުމާ ކުރެވިފައިވާ މަންހަޖު ތަންފީޒު ކުރުމުގައި ޙަޤީޤީ ދުނިޔޭގެ އެޕްލިކޭޝަންތަކާއި ޕްރޮޖެކްޓް ބިނާކޮށް އުނގެނުން ހިމަނައިގެން އޮޓޮނޮމީއާއި ގުޅުންހުރިކަން ކުރިއެރުވުމަށް އުނގގަންނައިދިނުން ފަރުމާކުރެވިދާނެއެވެ. އަމިއްލަ ތައުލީމީ ލަނޑުދަނޑިތައް ކަނޑައެޅުމަށް ދަރިވަރުންނަށް ހިތްވަރުދީ، އަމިއްލައަށް އުނގެނުމުގެ ފުރުސަތުތައް ހުށަހެޅުމަކީ ތައުލީމަށް ޝައުގުވެރިކަން އަލުން އާލާކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ކަމެކެވެ.

ގްރޭޑްތަކުން އުނގެނުމަށް ފޯކަސް ބަދަލުކުރުމަކީ މުހިންމު އަނެއް ފިޔަވަޅެކެވެ. އެސެސްމަންޓް ޕްރެކްޓިސްތަކުގައި އަދަބުވެރި ގްރޭޑިންގ އަށް ވުރެ ފޯމެޓިވް ފީޑްބެކް އާއި ގްރޯތް އަށް ބާރު އަޅަން ޖެހެ އެވެ. ކުރިއެރުމާއި، އުފެއްދުންތެރިކަމާއި، ފާޑުކިޔުމުގެ ވިސްނުން ފާހަގަކުރުމަކީ ދަރިވަރުން ހިތުދަސްކުރުމަށްވުރެ ވިސްނުމަށް އިސްކަންދިނުމަށް ބާރުއަޅާ ކަމެކެވެ. އަދި ހައި ސްޓޭކްސް ޓެސްޓިން އާއި ގުޅިފައިވާ ނާޖާއިޒު ސްޓްރެސް ކުޑަކޮށް، އުނގެނުމުގެ މާހައުލު ބެލެންސްކޮށް އުނގަންނައިދިނުން ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ސްކޫލުތަކުން އިސްކަންދިނުން މުހިންމެވެ.

ޑިޖިޓަލް ޑިސްޓްރެކްޝަންތައް މެނޭޖްކުރުމަކީ ވެސް ހަމަ އެހާމެ މުހިންމު ކަމެކެވެ. ސްކޫލްތަކާއި ބެލެނިވެރިން ގުޅިގެން ސްކްރީން ޓައިމް މަދުކުރުމަށް ދުޅަހެޔޮ ބައުންޑަރީތަކެއް ގާއިމްކޮށް، ޑިޖިޓަލް ހެޔޮ ދުޅަހެޔޮކަމަށް ހިތްވަރު ދެވިދާނެ އެވެ. ގޭމިފައިޑް ލާނިން ޓޫލްސް އާއި އިންޓަރެކްޓިވް ޕްލެޓްފޯމްސް ބޭނުންކުރުން ފަދަ ތައުލީމަށް މާނަހުރި ޓެކްނޮލޮޖީ އިންޓަގްރޭޓް ކުރުމަކީ ދަރިވަރުންނަށް އުނދަގޫ ނުކޮށް އުނގެނުމުގެ ޕްރޮސެސް އިތުރަށް ޝައުގުވެރިކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ.

ކިޔަވައިދިނުމުގެ އުސޫލުތައް އާލާކުރުމަކީ މުހިންމު އަނެއް ހައްލެކެވެ. ތައުލީމީ ދާއިރާގެ ފަރާތްތަކުން އުނގެނުމުގެ ތަފާތު ބޭނުންތަކަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށްޓަކައި ކޯޕަރޭޓިވް ލާނިން، ފްލިޕްޑް ކްލާސްރޫމްސް، އަދި އިންކުއަރީ ބެސްޓް ޓީޗިން ފަދަ ދަރިވަރުން މަރުކަޒުކޮށްފައިވާ ގޮތްތައް ގެންގުޅެން ޖެހެ އެވެ. ޕްރޮފެޝަނަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްރޮގްރާމްތަކުގެ ސަބަބުން ޓީޗަރުންނަށް ހީވާގި ބައިވެރިވުމަށް ބާރުއަޅާ ޑައިނަމިކް އަދި އިންކްލޫސިވް ކްލާސްރޫމްތައް އުފެއްދުމުގެ ހުނަރު ލިބިގެންދެއެވެ.

ނަފްސާނީ ސިއްހަތުގެ ގޮންޖެހުންތަކަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށް ޕްރޮއެކްޓިވް ގޮތެއް ބޭނުންވެ އެވެ. ސްކޫލްތަކުން ނަފްސާނީ ސިއްހަތަށް އިސްކަން ދޭން ޖެހެނީ ކައުންސެލިންގެ ހިދުމަތްތަކާއި، ސްޓްރެސް މެނޭޖްމަންޓް ވޯކްޝޮޕްތަކާއި، ޕީއާރް ސަޕޯޓް ގްރޫޕްތައް ފޯރުކޮށްދީގެންނެވެ. އަދި ނަފްސާނީ ސިއްހަތުގެ މައްސަލަތަކުގެ އަލާމާތްތައް ދެނެގަނެ އެކަށީގެންވާ އެހީތެރިކަމެއް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ޓީޗަރުންނަށް ތަމްރީނު ދޭން ޖެހެ އެވެ. އެންޕެތީ އާއި އޯޕަން ކޮމިއުނިކޭޝަންގެ ސަގާފަތެއް ކުރިއެރުވުމަކީ ދަރިވަރުންނަށް ރައްކާތެރި އަދި އެހީތެރި މާހައުލެއް އުފެދިދާނެ ކަމެކެވެ.

ދަރިވަރުންގެ ޝާމިލުވުން ކުރިއެރުވުމަށްޓަކައި ސަޕޯޓް ސިސްޓަމްތައް ހަރުދަނާކުރުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. ވޯކްޝޮޕްތަކާއި، ގަވާއިދުން މުއާމަލާތްކުރުމާއި، ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުމުގެ ތެރެއިން ބެލެނިވެރިން ބައިވެރިވުމަށް ހިތްވަރު ދިނުމަކީ ގޭތެރެއާއި ސްކޫލާ ދެމެދު އޮތް ފަރަގު ކުޑަކުރެވޭނެ ކަމެކެވެ. އަދި ޕީއާރް މެންޓަރިންގ ޕްރޮގްރާމްތަކުގެ އެހީގައި ދަރިވަރުންނަށް ހެޔޮ ގުޅުންތައް ބިނާކޮށް މުޖުތަމަޢުގެ އިޙްސާސް އުފެއްދުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.

ތަޢުލީމުގައި ހަމަހަމަކަން ކުރިއެރުވުމަށްޓަކައި އިޖްތިމާޢީ އިޤްތިޞާދީ ހުރަސްތައް ހައްލުކުރުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. ސިޔާސަތު ކަނޑައަޅާ ފަރާތްތަކުން އިސްކަންދޭންވާނީ ޚިދުމަތާއި ވަސީލަތްތައް މަދު ސްކޫލްތަކަށާއި މުޖުތަމަޢުތަކަށް ވަސީލަތްތައް ދޫކުރުމަށެވެ.

އުނގެނުމާއި މޮޅުވުމަށް ދަރިވަރުންދޭ ސަމާލުކަން ކުޑަވުމުގެ މައްސަލައަކީ ކޮމްޕްލެކްސް އަދި އޭގައި ގިނަ ކަންތައްތަކެއް އެކުލެވޭ މައްސަލައެކެވެ. މި ގޮންޖެހުން ހައްލުކުރުމަށްޓަކައި ތައުލީމީ ފަރާތްތަކާއި، ބެލެނިވެރިންނާއި، ސިޔާސަތު ކަނޑައަޅާ ފަރާތްތަކާއި، ދަރިވަރުން އަމިއްލައަށް ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރަންޖެހެއެވެ. އިންޓްރިންސިކް މޮޓިވޭޝަން އުފެއްދުމާއި، ޑިސްޓްރެކްޝަންތައް މެނޭޖްކުރުމާއި، ނަފްސާނީ ސިއްހަތަށް ޙައްލު ހޯދައިދިނުމާއި، ހަމަހަމަ ފުރުޞަތުތައް ކުރިއެރުވުމުން، ޝައުޤުވެރިކަމާއި، ޝާމިލުވުމާއި، އަމިއްލަ ކުރިއެރުމަށް އަގުދޭ ތަޢުލީމީ މާޙައުލެއް އުފެއްދިދާނެއެވެ. ދަރިވަރުންނަށް އެމީހުންގެ އުނގެނުމުގެ ދަތުރުގެ މިލްކުވެރިކަން ނެގުމުގެ ބާރު ލިބިގެންދާއިރު، އެމީހުންނަށް ކާމިޔާބީގެ ފުރުސަތު ލިމިޓް ނުވެ އެވެ.