ދަރިވަރުންގެ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމުގެ މޮޑެލް: އިޙްސާސްކުރުވުން، ވިސްނުން، ވާހަކަދެއްކުން، އަދި އަމަލުކުރުން

މޫސާ ނިމާލް

ސްކޫލް މާހައުލަކީ ހަމައެކަނި ފޮތްތެރި އިލްމު އުނގަންނައިދޭ ތަނެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދަރިވަރުންގެ ނަފްސާނީ، އިޖުތިމާއީ އަދި އަހުލާގީ ސިފަތައް ބައްޓަންކުރާ މައިގަނޑު ބިންގަލެވެ. ތައުލީމީ މާހައުލުގައި ދަރިވަރުންގެ ފަރާތުން ކުށްތަކާއި އަހުލާގީ މައްސަލަތަކާއި، ކިޔެވުމަށް ފަރުވާކުޑަކުރުމުގެ މައްސަލަތައް ފެންމަތިވުމަކީ ހިނގާ ކަންކަމެވެ. މިފަދަ މައްސަލަތައް ދާއިމީގޮތެއްގައި ހައްލުކުރުމަށްޓަކައި، ހަމައެކަނި އަދަބެއް ދިނުމުގެ ބަދަލުގައި އިލްމީ އަދި ނަފްސާނީ ނަޒަރިއްޔާތުތަކަށް ބިނާވެފައިވާ ހަރުދަނާ މޮޑެލްއެއް ބޭނުންކުރުން މުހިންމެވެ.

މިގޮތުން، ދަރިވަރުންގެ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް އެންމެ ކާމިޔާބު އެއް މޮޑެލްއަކީ "އިޙްސާސްކުރުވުން – ވިސްނުން – ވާހަކަދެއްކުން – އަމަލުކުރުން" މި ހަތަރު މަރުހަލާގެ މޮޑެލްއެވެ. ތިރީގައި މިވަނީ މި މޮޑެލްގެ އިލްމީ ހަމަތަކާއި، ދިރާސީ ނަޒަރިއްޔާތުތަކުގެ އަލީގައި މި މޮޑެލް މަސައްކަތްކުރާ ގޮތުގެ ތަފްސީލެވެ.

1. އިޙްސާސްކުރުވުން (އިހުސާސްތަކަށް ހޭލުންތެރިވުމާއި ހަމްދަރުދީ)

މި މޮޑެލްގެ ފުރަތަމަ އަދި އެންމެ މުހިންމު ބިންގަލަކީ އިޙްސާސްކުރުވުމެވެ. މީގެ މާނައަކީ ދަރިވަރަށް ކުރެވުނު ކުށުގެ ނުވަތަ ދިމާވެގެން އުޅޭ މައްސަލައިގެ ސަބަބުން އަނެކުންނަށް ކުރާނެ އަސަރު ހިތަށް ގެނެސްދިނުމެވެ. އަދި ހަމައެއާއެކު، ދަރިވަރުގެ އަމިއްލަ އިހުސާސްތައް ދެނެގަތުމަށް ފުރުސަތު ދިނުމެވެ.

• ޢިލްމީ ނަޒަރިއްޔާ: މިއީ ޑެނިއަލް ގޯލްމަންގެ "އިހުސާސްތައް ދެނެގަތުމުގެ ވިސްނުންތޫނުކަމާއި ހޭލުންތެރިކަން" ބުނެދޭ ނަޒަރިއްޔާއާ ސީދާ ގުޅުންހުރި ކަމެކެވެ. މީހެއްގެ އުޅުމަށް ބަދަލު އަންނަނީ އަމިއްލަ ވިސްނުމުގެ އިހުސާސްތަކާއި އަނެކުންގެ އިހުސާސްތައް ދެނެގަނެވޭނެ ހަމްދަރުދީގެ ސިފަ އަށަގަނެގެންނެވެ.

• މައްސަލަ ހައްލުކުރުމުގައި ބޭނުންކުރާނެ ގޮތް: ދަރިވަރަކު އެހެން ކުއްޖަކަށް ގޯނާކޮށްފިނަމަ، "ތިއީ ކީއްވެ ކުރި ކަމެއް؟"ހޭ އެހުމުގެ ބަދަލުގައި، "އެ ކުއްޖާއަށް މިހާރު ކުރެވޭނެ އިހުސާސްތަކާމެދު ވިސްނާލިންތަ؟" ނުވަތަ "މިކަމުގެ ސަބަބުން ކުލާހުގެ މާހައުލަށް އަސަރުކުރީ ކިހިނެއް؟" ފަދަ ސުވާލުތަކުން ފެށުމެވެ. މިއީ ދަރިވަރުގެ ހިތުގައި ހަމްދަރުދީ އުފައްދައި، ކުށުގެ އިހުސާސް ކުރެވޭނެ މަގެކެވެ.

2. ވިސްނުން (ފިކުރީ ގޮތުން މުޠާލިއާކުރުން)

އިހުސާސްތައް ދެނެގަނެވުމަށްފަހު ދެން އަންނަނީ ބުއްދީގެ ބޭނުންކޮށްގެން ކަންކަމާ މެދު ފުންކޮށް ވިސްނުމުގެ މަރުހަލާއެވެ. މި މަރުހަލާގައި ދަރިވަރު އަމިއްލައަށް އެކަމެއް ކުރަން މެދުވެރިވި ސަބަބުތަކާއި، އޭގެ ނަތީޖާއާ މެދު ފިކުރީ ގޮތުން ވިސްނާނެއެވެ.

• ޢިލްމީ ނަޒަރިއްޔާ: މިއީ އަލްބާޓް ބަންޑޫރާގެ "އިޖުތިމާއީ ފިކުރީ ނަޒަރިއްޔާ" އާއި، އެއާ ގުޅިފައިވާ އަމިއްލަ ނަފްސު މުޠާލިއާކުރުމުގެ މަފްހޫމުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ މަރުހަލާއެކެވެ. ދަރިވަރުންނަށް އެކުދިންގެ އަމަލުތަކުގެ ނަތީޖާ ދެނެގަނެވޭނީ އަމިއްލަ ވިސްނުމަށް ފުރުސަތު ދީގެންނެވެ.

• މައްސަލަ ހައްލުކުރުމުގައި ބޭނުންކުރާނެ ގޮތް: ދަރިވަރަށް އެކަނި އިނދެ ވިސްނާލާނެ ވަގުތު ދިނުމެވެ. ނުވަތަ "އަމިއްލަ އަމަލާ މެދު ވިސްނާ ކަރުދާހެއް" ފުރާލަން ދެވިދާނެއެވެ. އޭގައި "މިކަން މިހެން ދިމާވާން މެދުވެރިވީ ކޮން ސަބަބަކާ ހުރެ؟" އަދި "މީގެ އިތުރުން ދެން ކަން ކުރެވޭނީ ކިހިނެއް؟" ފަދަ ސުވާލުތަކަށް ދަރިވަރު އަމިއްލައަށް ޖަވާބު ހޯދަން ޖެހެއެވެ. މިއީ ކުއްޖާގެ ވިސްނުމާ މެދު ވިސްނުމުގެ ހުނަރު ތަރައްގީކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.

3. ވާހަކަދެއްކުން (މުއާމަލާތް ކުރުމާއި މަޝްވަރާ)

ތިންވަނަ މަރުހަލާއަކީ ހުޅުވާލެވިފައިވާ، އަމާން މާހައުލެއްގައި ދަރިވަރާ އެކު މުއާމަލާތް ކުރުމެވެ. މި މަރުހަލާގައި މުދައްރިސުން ނުވަތަ ކުދިންގެ ނަފްސާނީ ކަންކަމަށް އެހީތެރިވާ މީހުން ދަރިވަރުގެ އަޑުއަހައި، ދަރިވަރުގެ ހިތުގައި ހުރި ޝުއޫރުތަކާއި ވިސްނުންތައް ދުލުން ބޭރުކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ.

• ޢިލްމީ ނަޒަރިއްޔާ: ލެވް ވިގޮޓްސްކީގެ "އިޖުތިމާއީ އާރާސްތުކުރުމުގެ ނަޒަރިއްޔާ" ބުނާގޮތުން، އިންސާނާގެ ބުއްދިއާއި އުޅުން އެންމެ ބޮޑަށް ބަދަލުވަނީ ބަހަވީ މުއާމަލާތްތަކުގެ ޒަރީއާއިންނެވެ. މީގެ އިތުރުން މިއީ "އިސްލާހީ އަދުލުވެރިކަން" ނުވަތަ އިސްލާހީ އަދުލުގެ މަފްހޫމާ ވެސް ގުޅޭ ކަމެކެވެ.

• މައްސަލަ ހައްލުކުރުމުގައި ބޭނުންކުރާނެ ގޮތް: މިއީ ދަރިވަރަށް ކޮށްލެވޭ މަޖުބޫރު ކުރުވުމުގެ ބަދަލުގައި ކަނުލާ އަޑުއެހުމުގެ ސިޔާސަތެވެ. މުދައްރިސު ނުވަތަ އިސްވެރިޔާ ދަރިވަރާ ވާހަކަދައްކާއިރު، ދަރިވަރަށް އަމިއްލަ ދިފާއުގައި ވާހަކަދެއްކުމުގެ ބަދަލުގައި، ކަމުގެ ހަގީގަތް ހާމަކުރުމުގެ ހިތްވަރު ލިބެއެވެ. މި މަރުހަލާ ނިމޭނީ ދެފަރާތް އެއްބަސްވާ ހައްލަކަށް ވާސިލްވެވިގެންނެވެ.

4. އަމަލުކުރުން (އަމަލީ ގޮތުން ކަންކުރުމާއި އުޅުމަށް ބަދަލުއައުން)

މި މޮޑެލްގެ އެންމެ ފަހު އަދި ނަތީޖާ ނެރެދޭ މަރުހަލާއަކީ އަމަލުކުރުމެވެ. ކުރީގެ ތިން މަރުހަލާއިން ދަރިވަރު ދަސްކުރި ކަންތައްތަކާއި، އެއްބަސްވި ކަންތައްތައް އަމަލީ މައިދާނުގައި ދެއްކުމެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލުދިނުމާއި އުޅުން އިސްލާހުކުރުން ހިމެނެއެވެ.

• ޢިލްމީ ނަޒަރިއްޔާ: ބީ.އެފް. ސްކިނަރގެ "އަމަލާއި ނަތީޖާ ގުޅުވައިދޭ ނަޒަރިއްޔާ" އަދި އުޅުން ބަދަލުކުރުމުގެ ނަޒަރިއްޔާތަކަށް ބަލާއިރު، އެދެވޭ އަމަލުތައް ތަކުރާރުވަނީ އެ އަމަލުތަކަށް ހިތްވަރުދީ، ބަލައި ދަސްކުރެވިގެންނެވެ.

• މައްސަލަ ހައްލުކުރުމުގައި ބޭނުންކުރާނެ ގޮތް: ދަރިވަރު ކުރި ގޯސް އަމަލު ރަނގަޅު ކުރުމަށް އަމަލީ ގޮތުން ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅައެވެ. މިސާލަކަށް، އެހެން ކުއްޖެއްގެ ފޮތް ހަލާކުކޮށްލިނަމަ، އެ ފޮތް ހަދާދިނުން ނުވަތަ ކުލާސްރޫމް ހަޑިކުރިނަމަ، ކުލާސްރޫމް ސާފުކުރުމުގައި އެހީތެރިވުމެވެ. މީގެ އިތުރުން، ދަރިވަރުގެ އުޅުމަށް އަންނަ ބަދަލުތައް މުދައްރިސުން ފަހުން ބަލައި، އެދެވޭ ބަދަލުތަކަށް ތައުރީފުކޮށް ހިތްވަރު ދޭންޖެހެއެވެ.