މޫސާ ނިމާލް
(މި އާޓިކަލް ބިނާކޮށްފައިވަނީ ރޮއިޓާސްގެ ނޫސްވެރިޔާ ޕޯލް ސޭންޑްލް ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ ދިރާސީ ރިޕޯޓެއްގެ މައުލޫމާތުގެ މައްޗަށެވެ.)
ޒަމާނީ ދިރިއުޅުމުގެ ކޮންމެ ދިމާލަކަށް ނަޒަރު ހިންގާލިޔަސް ފެންނަން އޮތީ އެއް މަންޒަރެކެވެ. ކުޑަކުއްޖާއިން ފެށިގެން ފުރާވަރުގެ ޒުވާނާއާ ހަމައަށް، އެންމެންގެ ސަމާލުކަން ހުއްޓިފައިވަނީ އަތުގައި އޮތް ކުޑަކުޑަ ސްކްރީނަށެވެ. މުނިފޫހިފިލުވުމާއި މައުލޫމާތުގެ މާސިންގާ ކަނޑެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަވާ ސޯޝަލް މީޑިއާއަކީ، ހަގީގަތުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ދަރިންގެ ސިއްހަތާއި ނަފްސު ހަލާކުކުރަމުންދާ ހިމޭން ގާތިލެއް ހެއްޔެވެ؟
މިއީ ހަމައެކަނި ދައްކާލާ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. ބައިނަލްއަގުވާމީ މެޑިކަލް މާހިރުން މިހާރު މިވަނީ މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ރަތް ސިގްނަލް ދިނުމަށްފަހު، އެލާމް އަޅާފައެވެ. ރޮއިޓާސް ނޫހުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އިނގިރޭސިވިލާތުގެ އެންމެ މަތީ ސިއްހީ އިދާރާ ކަމަށްވާ "އެކަޑެމީ އޮފް މެޑިކަލް ރޯޔަލް ކޮލެޖަސް" އިން ސަރުކާރަށް ހުށަހެޅި ދިރާސާ ރިޕޯޓެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، ސޯޝަލް މީޑިއާއަކީ ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުމާއި، ކާރުގައި ސީޓްބެލްޓް ނޭޅުން ފަދައިން ކުޑަކުދިންގެ ފުރާނައާއި ސިއްހަތަށް އޮތް ބޮޑު ނުރައްކަލެއް ކަމަށެވެ.
މި ހޯދުމަކީ މިއަދު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޮންމެ ބެލެނިވެރިއަކާއި، މުދައްރިސަކާއި، އަދި ސިޔާސަތު އެކުލަވައިލާ ފަރާތްތަކުން ފުންކޮށް ވިސްނާލަންޖެހޭ ކަމެކެވެ.
ޑޮކްޓަރުންގެ ކަންބޮޑުވުން: މިއީ ހަމައެކަނި "ވަގުތު ބޭކާރުވުމެއް" ނޫން
ޔޫކޭ އަދި އަޔަލޭންޑްގެ 23 މެޑިކަލް ކޮލެޖް ތަމްސީލުކުރާ އިސް ޑޮކްޓަރުން ބުނާގޮތުގައި، ފަހުގެ ތާރީޚެއްގައި މެޑިކަލް ދާއިރާގެ ހުރިހާ ސައިންސްވެރިންނާއި ކްލިނީޝިއަނުން މިހާ ބޮޑަށް އެއްގަލަކަށް އެރި އެހެން މައްސަލައެއް ނެތެވެ. ސޯޝަލް މީޑިއާއަށް ކުދިން ހުށަހެޅުމުން ލިބޭ ގެއްލުންތައް ވަނީ ދިރާސާއިން ދައްކާފައެވެ:
- ޖިސްމާނީ އަނިޔާތައް: އޮންލައިންކޮށް ފެންނަ ހަރުކަށި ބަދުއަޚުލާގީ އަމަލުތަކާއި، ނުރައްކާތެރި "ޗެލެންޖްތައް" ކޮޕީކުރަން އުޅުމުގެ ތެރޭގައި ކުދިންނަށް ބޮޑެތި ޖިސްމާނީ އަނިޔާތައް ލިބެއެވެ.
- ނަފްސާނީ ހީނަރުކަން: އޮންލައިން ބުލީކުރުމާއި، އަނިޔާވެރި މަންޒަރުތައް ފެނުމުގެ ސަބަބުން ކުދިން ޑިޕްރެޝަނަށް ގޮސް، ނަފްސާނީ ބޮޑެތި ބަލިތަކުގެ ޝިކާރައަކަށް ވެއެވެ.
- ނިދި މަދުވުމާއި ކިޔެވުމަށް ބުރޫއެރުން: ރޭގަނޑު ހަތަރުދަމު ލޮލުފިޔެއްޖަހާނުލާ ފޯނާ ކުޅެން ތިބުމުގެ ސަބަބުން ކުދިންގެ ސިކުނޑީގެ ދިރުމާއި، އުނގެނުމުގެ ގާބިލުކަން ދަނީ ދަށްވަމުންނެވެ.
ދިރާސާގައި ބައިވެރިވި 132 ޑޮކްޓަރުންގެ ތެރެއިން ދެބައިކުޅަ އެއްބަޔަށްވުރެ ގިނަ ޑޮކްޓަރުން ވަނީ، ޓެކްނޮލޮޖީގެ ސަބަބުން ސިއްހަތަށް ގެއްލުންވެގެން ކޮންމެ ހަފުތާއަކު މަދުވެގެން އެއް ކޭސް އެބޭފުޅުންނަށް ފެންނަމުންދާ ކަމަށް ރިޕޯޓްކޮށްފައެވެ.
ދިވެހި މުޖުތަމައުގެ ހާލަތު: އަޅުގަނޑުމެން ތިބީ ކޮން ހިސާބެއްގައި؟
މި ނުރައްކާ، ދިވެހިރާއްޖެއާ ގުޅުވާލާއިރު، ހާލަތު ވަކިން ދެރައެއް ނޫނެވެ. ރާއްޖެއަކީ ނިސްބަތުން މުޅި ދުނިޔޭގައިވެސް އިންޓަނެޓާއި ސްމާޓްފޯން ބޭނުންކުރާ ރޭޓް އެންމެ މަތީ އެއް ގައުމޭ ބުނުމަކީ ގޯހަކަށްނުވާނެއެވެ. ދިވެހި ކޮންމެ ގެއެއްގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަކަށް ވެފައި އޮންނަނީ ފޯނެވެ. ކުއްޖާ ރޯން ފެށުމުން، ނުވަތަ ނުކާން ބޮޑާހަދައިފިނަމަ، ދިވެހި ގިނަ ބެލެނިވެރިންގެ އަތްމަތީ ހައްލަކީ ޔޫޓިއުބް ނުވަތަ ޓިކްޓޮކް ހުޅުވާފައި ކުއްޖާގެ އަތަށް ފޯނު ދިނުމެވެ.
މިއަދު ދިވެހި މުޖުތަމައުން ފެންނަ ކުޑަކުދިންގެ އަޚުލާގީ މައްސަލަތަކާއި، ބަސްމަގު ހަޑިވުމާއި، އާއިލީ ގުޅުންތައް ކެނޑުމުގެ އަސްލަކީ ކޮބައިތޯ ސުވާލުކޮށްފިނަމަ، އޭގެ އިނގިލި ދިއްކުރެވެނީ ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ނުފޫޒަށެވެ. ދިވެހި ކުޑަކުދިން ތިބީ އެއްވެސް ފިލްޓަރެއް، ބެލުމެއް ނެތް "އޮންލައިން ދުނިޔެއަކަށް" ދޫކޮށްލެވިފައެވެ. މިއީ ދުންފަތުގެ ދުމުގެ ތެރެއަށް ކުއްޖާ ދޫކޮށްލުމަށްވުރެ ވަކިން ކުޑަ ނުރައްކަލެއް ނޫނެވެ.
ދުނިޔެއިން އަޅަމުންދާ ފިޔަވަޅުތަކާއި ހަރުކަށި ގާނޫނުތައް
މި ވަބާއިން ޖީލުތައް ސަލާމަތްކުރުމަށްޓަކައި ދުނިޔޭގެ ބޮޑެތި ބާރުތަކުން ދަނީ ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތައް އަޅަމުންނެވެ.
- އޮސްޓްރޭލިއާ: 16 އަހަރުން ދަށުގެ ކުދިންނަށް ސޯޝަލް މީޑިއާ ބޭނުންކުރުން މުޅިން މަނާކުރި ފުރަތަމަ ގައުމަށް ވަނީ ވެފައެވެ.
- އިނގިރޭސިވިލާތް: 16 އަހަރުން ދަށުގެ ކުދިންނަށް ސޯޝަލް މީޑިއާ މަނާކުރުމާއި، ވަކި ވަގުތުތަކެއްގައި އެޕްތައް ބްލޮކްކުރުމާއި، އަދި އެޕްތަކުގައި ހުންނަ "އެޑިކްޓިވް" ނުވަތަ ދެވިހިފާ ފީޗާތައް ބޭނުންކުރުން މަނާކުރުމަށް ދަނީ ގާނޫނު ހަދަމުންނެވެ.
އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ޓެކްނޮލޮޖީ ސެކްރެޓަރީ ލިޒް ކެންޑަލް ވިދާޅުވި ފަދައިން، "ސުވާލަކީ ފިޔަވަޅު އަޅާނަންތޯ ނޫންތޯއެއް ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ފިޔަވަޅު އަޅާނަމެވެ."
ދިވެހިރާއްޖެއަށް އޮތް ހައްލަކީ ކޮބާ؟
ދުނިޔޭގެ އެހެން ގައުމުތަކެކޭ އެއްފަދައިން، ރާއްޖޭގައިވެސް މިކަމަށް ފިޔަވަޅު އަޅަންޖެހޭ ވަގުތު މިއޮތީ ޖެހިފައެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުރެވިދާނެ ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި:
- ގާނޫނީ އޮނިގަނޑެއް އެކުލަވައިލުން: ވަކި އަހަރަކުން ދަށުގެ ކުދިންނަށް ރާއްޖޭގައި ސޯޝަލް މީޑިއާ އެކައުންޓް ހެދުން މަނާކުރުމާއި، އިންޓަނެޓް ސާވިސް ޕްރޮވައިޑަރުން މެދުވެރިކޮށް "ޗައިލްޑް ސޭފްޓީ ފިލްޓަރުތައް" މަޖުބޫރުކުރުން.
- ބެލެނިވެރިންގެ ހޭލުންތެރިކަން: ދަރިފުޅަށް ސްމާޓްފޯނެއް ދިނުމަކީ ޒަމާނީވުން ނޫންކަމާއި، އެއީ ދަރިފުޅުގެ އަތަށް "ވިހައެއް" ދިނުން ފަދަ ކަމެއްކަން ބެލެނިވެރިން ގަބޫލުކުރުން.
- ސްކޫލްތަކުގެ ދައުރު: ސްކޫލް މާހައުލަކީ ފޯނާ ދުރު، އަދި އޮންލައިން ސޭފްޓީއަށް ކުދިން އަހުލުވެރިކުރާ ތަނަކަށް ހެދުން.
ހޭލަންވީ ވަގުތަކީ މިއީއެވެ!
ސޯޝަލް މީޑިއާއަކީ ހަމައެކަނި ވަގުތު ދުއްވާލާ ވަސީލަތެއް ނޫނެވެ. މިއީ މުޅި ޖީލެއްގެ ނަފްސާނީ އަދި ޖިސްމާނީ ދުޅަހެޔޮކަން ކާލަމުންދާ ހަތުރެކެވެ. އިނގިރޭސި ޑޮކްޓަރުން އެ ވިދާޅުވީ ތެދުފުޅެކެވެ. ދުންފަތުގެ ދުމުން ދަރިން ސަލާމަތްކުރަން އުޅޭ ފަދައިން، ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ނުރައްކާތެރި ދާގަނޑުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ދަރިން ސަލާމަތްކުރަން އެބަޖެހެއެވެ.
މިއަދު ފިޔަވަޅެއް ނާޅައިފިނަމަ، މާދަމާ އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމައުން ފެންނާނީ ހަށިގަނޑުން ދިރިހުރި، ނަމަވެސް ފިކުރާއި ނަފްސުން ބަލިކަށިވެފައިވާ ބަލި ޖީލެކެވެ. ލަސްވުމުގެކުރިން ކަމާއިބެހޭފަރާތްތަކާއި، އާއިލާތަކުން މިކަމާ ދެކޮޅަށް ތެދުވަންވެއްޖެއެވެ.
advertisment
ހިޔާލު