އިޚުތިރާމަކީ އާންމުކޮށް ޒުވާނުން ދަސްކުރަންޖެހޭ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ދެކެވޭ ވާހަކައެކެވެ. މައިންބަފައިންނަށާއި، މުދައްރިސުންނަށާއި، ބޮޑެތި މީހުންނަށް އިޙްތިރާމްކުރުމަށާއި، ބޮޑެތި މީހުން ވާހަކަދައްކާއިރު އަޑުއެހުމަށާއި، އަދަބުވެރިކަމާއެކު އުޅުމަށް އަހަރެމެން ކުދިންނަށް ނަސޭހަތްތެރިވަމެވެ. ނަމަވެސް، ހަލުވިކަމާއެކު ބަދަލުވަމުންދާ މި ދުނިޔޭގައި، މިއަށްވުރެ ފުޅާ ސުވާލެއް އުފައްދަން ޖެހިފައިވެއެވެ:
ބޮޑެތި މީހުންގެ ހައިސިއްޔަތުން، އަހަރެމެންވެސް ޒުވާނުންގެ އަޑު އަހަން ހެއްޔެވެ؟
ޖެނެރޭޝަން އަލްފާ— އާންމުގޮތެއްގައި 2010 ގެ ކުރީކޮޅުން ފެށިގެން އުފަންވެފައިވާ ކުދިން—ބޮޑުވަމުން އަންނަނީ ސްމާޓްފޯނާއި، ސޯޝަލް މީޑިއާއާއި، އާޓިފިޝަލް އިންޓެލިޖެންސާއި، ވަގުތުން މަޢުލޫމާތު ލިބޭނެ ވަސީލަތްތަކުން ވަށާލެވިފައިވާ ދުނިޔެއެއްގައެވެ. އެކުދިންގެ ކުޑަކުދިންގެ ދުވަސްވަރުގެ ތަޖުރިބާތައް، އެކުދިންގެ މައިންބަފައިންނާއި ކާބަފައިންގެ ތަޖުރިބާތަކާ ވަރަށް ތަފާތެވެ. މި ތަފާތުތަކުގެ ސަބަބުން ބައެއް ފަހަރު ޖީލުތަކުގެ މެދުގައި ނުތަނަވަސްކަމާއި އޮޅުންއެރުންތައް އުފެދެއެވެ.
ބޮޑެތި މީހުންނަށް އިޙްސާސް ކުރެވެނީ ކުދިންގެ ކިބައިގައި އިޙްތިރާމްކުރުން ކުޑަވާ ކަމެއެވެ. ހަމައެއާއެކު، ޒުވާނުންނަށް އިޙްސާސް ކުރެވެނީ ބޮޑެތި މީހުންނަށް އެކުދިންގެ ދުނިޔެއެއް ނޭނގޭ ކަމެއެވެ ނުވަތަ އެކުދިންގެ ޚިޔާލުތަކަކަށް ސީރިއަސްކޮށް ސަމާލުކަމެއް ނުދެވޭ ކަމެއެވެ.
މީގެ ހައްލަކީ ކޮންމެހެން ކޮންމެވެސް އެއް ޖީލެއްގެ ކޮޅު ރަނގަޅުކަމަށް ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އަހަރެމެން އެކަކު އަނެކަކު ދެނެގަންނަން ދަސްކުރަންޖެހެއެވެ.
ތަފާތު ޖީލުތައް، ތަފާތު ތަޞައްވުރުތައް
ކޮންމެ ޖީލަކަށްވެސް އެ ޖީލެއް ބޮޑުވާ މުޖުތަމަޢުގެ ނުފޫޒު ފޯރައެވެ. ޓެކްނޮލޮޖީއާއި، ތަޢުލީމާއި، އާއިލީ އޮނިގަނޑާއި، އިޤްތިޞާދީ ޙާލަތާއި، ސަގާފީ އުންމީދުތަކަކީ މީހުންގެ ވިސްނުމާއި މުޢާމަލާތްކުރުމުގެ ބައްޓަން ބަދަލުކޮށްލާ ކަންކަމެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އާންމުކޮށް ހުރިހާ އެންމެންނާ މެދު ވަކި ގޮތަކަށް ދެކުމުގައި އަހަރެމެން ފަރުވާތެރިވާންޖެހެއެވެ.
ޖީލުތަކުގެ މެދުގައި ހުންނަ ތަފާތުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ފަހަކަށް އައިސް ކުރެވިފައިވާ ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، ޖީލުތަކާ މެދު އަހަރެމެން ގަބޫލުކުރާ ބައެއް ކަންތައްތަކަކީ ހަގީގީ ހެކިތަކަށްވުރެ ބޮޑަށް އާންމުވެފައިވާ ކުށްހީތަކެކެވެ. 2024 ވަނަ އަހަރު ޖާނަލް އޮފް އޯގަނައިޒޭޝަނަލް ބިހޭވިއަރގައި ޝާއިއުކުރި ދިރާސާއަކުން ދައްކާގޮތުގައި، މަސައްކަތުގެ މާޙައުލާ ގުޅުންހުރި ކަންކަމުގައި ޖީލުތަކުގެ މެދުގައި ބޮޑެތި ތަފާތުތަކެއް ހުންނަކަމަށް ފެންނާކަށް ނެތެވެ.
މިއީ މީހެއްގެ އުމުރަކީ އެމީހެއްގެ މިޒާޖާއި ސިފަތައް މުޅިން ބަޔާންކޮށްދޭ އެއްޗެއް ނޫންކަން ހަނދާންކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
ކޮންމެ ކުއްޖަކީ އިޙްތިރާމްކުޑަ ކުއްޖެއް ނޫނެވެ. ހަމައެފަދައިން، ކޮންމެ ދޮށީ މީހަކީ ޒަމާނީ ދިރިއުޅުން ނޭނގޭ މީހެއްވެސް ނޫނެވެ.
އިޙްތިރާމަކީ ދެކޮޅަށް ހިނގަންޖެހޭ ކަމެއް
އިޚުތިރާމްކުރުމަކީ ހަމައެކަނި އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް ކުރަންޖެހޭ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި އޮވެގެން ނުވާނެއެވެ.
ކުދިން އެކުދިންގެ މައިންބަފައިންނަށާއި މުދައްރިސުންނަށް އިޙްތިރާމްކުރަން ޖެހެއެވެ. ހަމައެއާއެކު، ބޮޑެތި މީހުންވެސް ކުދިންނަކީ އަމިއްލަ ވިސްނުމާއި، ސުވާލުތަކާއި، އަދި އަގުހުރި ތަޖުރިބާތަކެއް ހުރި ފަރުދުންގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެ، އެކުދިންނަށް އިޙްތިރާމްކުރަން ޖެހެއެވެ.
އިޚުތިރާމްކުރުމުގެ މާނައަކީ ކުދިން ބޭނުންހާ ގޮތަކަށް އުޅެން ދޫކޮށްލުމެއް ނޫނެވެ. އަދަބު އަޚްލާޤުގެ މިންގަނޑުތައް ކަނޑައެޅުމާއި، ރީތި އާދަތައް ދަސްކޮށްދިނުމާއި، މަގުދައްކައިދިނުމަކީ އަދިވެސް މައިންބަފައިންނާއި މުދައްރިސުންގެ ބޮޑު މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ.
ނަމަވެސް، އަދަބުވެރިކުރުވުމާއި އިޙްތިރާމްކުރުމަކީ އެކުގައި ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ ދެ ކަމެކެވެ.
މުދައްރިސަކަށް، ދަރިވަރެއްގެ އަގު ވައްޓާނުލައި އެ ދަރިވަރުގެ ކުށް އިޞްލާޙު ކުރެވިދާނެއެވެ. މައިންބަފައިންނަށް، ދަރިފުޅުގެ އިޙްސާސްތަކަށް ބަސްނުބުނެ އެކުދިންގެ ޚިޔާލާ ދެކޮޅު ހެދިދާނެއެވެ. ދަރިވަރަކަށް، ބޭއަދަބީ ނުވެ މުދައްރިސަކާ ސުވާލު ކުރެވިދާނެއެވެ.
އިޚުތިރާމާއެކު ޚިޔާލު ތަފާތުވުމުގެ ގާބިލިއްޔަތަކީ ޒުވާނުންނަށް ދަސްކޮށްދެވޭނެ އެންމެ އަގުހުރި އިޖުތިމާޢީ ހުނަރެވެ.
އަހަރެމެން އަޑުއަހަން ހެއްޔެވެ؟
އަޑުއެހުމަކީ އިޙްތިރާމް ދެއްކުމުގެ އެންމެ ސާދާ އެއް ގޮތެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ގިނަ ފަހަރަށް ފަރުވާކުޑަކޮށްލެވޭ ކަމެކެވެ.
ޒުވާނަކު ވާހަކައެއް ދައްކަން ފެށުމާއެކު، ބޮޑެތި މީހުން ވަގުތުން ރައްދުދެނީ "ތިމަންނަމެންގެ އުމުރުގައި…" މިފަދަ ބަސްތަކުންނެވެ. ތަޖުރިބާއަކީ އަގުހުރި އެއްޗަކަށް ވިޔަސް، ކޮންމެ ޖީލަކަށްވެސް ކުރިމަތިވަނީ ކުރީގެ ޖީލުތަކަށް އެއްގޮތަކަށްވެސް ކުރިމަތިނުވާ އައު ގޮންޖެހުންތަކެކެވެ.
ޖެނެރޭޝަން އަލްފާ ބޮޑުވަމުން އަންނަނީ އަބަދުވެސް ޑިޖިޓަލް ވަސީލަތްތަކާ ގުޅިފައި އޮތުމާއި، އޮންލައިންކޮށް އެހެން މީހުންނާ އަޅާކިޔުމާއި، ހަލުވިކަމާއެކު ބަދަލުވާ ޓެކްނޮލޮޖީއާއި، އިންތިހާއަށް ގިނަ މަޢުލޫމާތުތަކުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ އައު ޕްރެޝަރުތަކެއްގެ ތެރޭގައެވެ.
އެކުދިންގެ އުޅުމަށް ވަގުތުން ފާޑުކިޔުމުގެ ބަދަލުގައި، ބޮޑެތި މީހުންނަށް މިފަދައިން ސުވާލު ކުރެވިދާނެއެވެ:
"މިއަދު ޒުވާނުންގެ ވިސްނުމާއި އުޅުމަށް ނުފޫޒު ފޯރުވަނީ ކޮން ކަންތައްތަކެއް ހެއްޔެވެ؟"
ހަމައެފަދައިން، ޒުވާނުންނަށްވެސް ސުވާލު ކުރެވިދާނެއެވެ:
"މައިންބަފައިންނާއި މުދައްރިސުންގެ ވިސްނުން ބައްޓަންވީ ކޮން ތަޖުރިބާތަކެއްގެ މައްޗަށް ހެއްޔެވެ؟"
މި ދެ ސުވާލަކީވެސް އެކަކު އަނެކަކު ދެނެގަތުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭނެ ސުވާލުތަކެކެވެ.
ސްކޫލްތަކުގައި އިޚުތިރާމްކުރުމުގެ ސަގާފަތެއް ބިނާކުރުން
ސްކޫލްތަކަކީ އެކަކު އަނެކަކަށް އިޙްތިރާމްކުރުމުގެ ސަގާފަތެއް އާލާކުރުމަށް އެންމެ އެކަށީގެންވާ ތަނެވެ.
އިޚުތިރާމަކީ ހަމައެކަނި ސްކޫލްގެ ގަވާއިދު ފޮތުގައި އޮންނަ އުސޫލަކަށް ވެގެން ނުވާނެއެވެ. އެއީ ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް އަމަލުން ފެންނަންޖެހޭ ކަމެކެވެ.
ދަރިވަރުންގެ އަޑުއަހައި، އެކަށީގެންވާ ސުވާލުތައް ކުރުމަށް ހިތްވަރުދީ، ތަފާތު ޚިޔާލުތައް ބަލައިގަނެގެން މުދައްރިސުންނަށް ނަމޫނާ ދެއްކިދާނެއެވެ. ދަރިވަރުންނަށްވެސް މުދައްރިސުންނާއި ކްލާސް ކުދިންގެ ވާހަކަ އަޑުއަހައި، އުސޫލުތަކަށް ބޯލަނބައި، އަދަބުވެރިކަމާއެކު ޚިޔާލުފާޅުކޮށްގެން އިޚުތިރާމް ދެއްކިދާނެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ޖީލުތަކުގެ މެދުގައި ގުޅުން ބަދަހިކުރާ ހަރަކާތްތަކާއި، މުދައްރިސުންނާއި ދަރިވަރުންގެ މަޝްވަރާ ބައްދަލުވުންތަކާއި، މައިންބަފައިންނާއި ދަރިވަރުންގެ ފޯރަމުގެއިތުރުން، ޖީލުތަކުގެ މެދުގައި ގުޅުން ބަދަހިކުރާ ހަރަކާތްތަކާއި، މުދައްރިސުންނާއި ދަރިވަރުންގެ މަޝްވަރާ ބައްދަލުވުންތަކާއި، މައިންބަފައިންނާއި ދަރިވަރުންގެ ފޯރަމްތަކާއި، ދޮށީ އުމުރުގެ މީހުން އެމީހުންގެ ތަޖުރިބާތައް ހިއްސާކޮށް އަދި ޒުވާނުން އެކުދިންގެ ދުނިޔެ ބަޔާންކޮށްދޭ ވާހަކަދެއްކުމުގެ ސެޝަންތައް ސްކޫލްތަކުގައި އިންތިޒާމު ކުރެވިދާނެއެވެ.
މިފަދަ ހަރަކާތްތަކުގެ ސަބަބުން، ޖީލުތަކުގެ މެދުގައި ހުންނަ ތަފާތުތަކަކީ އައު ކަންތައްތަކެއް ދަސްކުރުމަށް ލިބޭ ފުރުސަތުތަކަކަށް ބަދަލުވެގެންދާނެއެވެ.
އިޚުތިރާމްކުރުމުގެ ކެމްޕޭން: "ފާޑުކިޔުމުގެ ކުރިން އަޑުއަހާ"
ސްކޫލެއްގައި ނުވަތަ މުޖުތަމަޢެއްގައި ހިންގާ އިޚުތިރާމްކުރުމުގެ ކެމްޕޭނެއް ބިނާކުރެވިދާނެ ސާދާ މެސެޖަކީ:
"ފާޑުކިޔުމުގެ ކުރިން އަޑުއަހާ"
މި ކެމްޕޭނުގައި ހިމެނިދާނެ ކަންތައްތަކަކީ:
- ސަމާލުކަމާއެކު އަޑުއެހުން
އަނެކާ ދައްކާ ވާހަކަ ނިމެންދެން، ޖަވާބު ދިނުމުގެ ކުރިން ފުރުސަތު ދިނުން. - ތަފާތު ތަޖުރިބާތަކަށް އިޙްތިރާމްކުރުން
އަނެއް ޖީލުގެ މީހަކު ބޮޑުވެފައިވަނީ މުޅިން ތަފާތު މާޙައުލެއްގައި ކަން ދެނެގަނެ، އެކަން ގަބޫލުކުރުން. - އިހާނެތިނުވެ ޚިޔާލު ތަފާތުވުން
ޚިޔާލު ތަފާތުވުމަކީ އަނެކާއަށް އަމިއްލަ ގޮތުން ހަމަލާދީ އިހާނެތިކޮށް ހިތަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫންކަން ދަރިވަރުންނާއި ބޮޑެތި މީހުންނަށް ދަސްކޮށްދިނުން. - ޒުވާނުންނަށް ބަސްބުނުމުގެ ފުރުސަތު ދިނުން
ދަރިވަރުންގެ ޚިޔާލުތަކާއި ކަންބޮޑުވުންތައް ހިއްސާކުރުމަށް ރައްކާތެރި މާޙައުލެއް ގާއިމުކޮށްދިނުން. - ނަމޫނާ ދެއްކުން
ކުދިންގެ ކިބައިން ބޮޑެތި މީހުން އުންމީދުކުރާ އަދަބުވެރި އުޅުން، އެންމެ ފުރަތަމަ ބޮޑެތި މީހުން އަމަލުން ދެއްކުން.
ޕޯސްޓަރު ކުރެހުމުގެ މުބާރާތްތަކާއި، ކްލާސް ރޫމް މަޝްވަރާތަކާއި، ބެލެނިވެރިންގެ މަސައްކަތު ބައްދަލުވުންތަކާއި، ދަރިވަރުން އިސްވެ ތިބެ ބާއްވާ އެސެމްބްލީތަކާއި، ޖީލުތަކުގެ މެދުގައި ވާހަކަދެއްކުމުގެ ހަރަކާތްތަކަކީ މި ކެމްޕޭނުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ހިމެނިދާނެ ކަންކަމެވެ.
މީގެ މެސެޖު ސާދާވާންޖެހެއެވެ:
އިޚުތިރާމަކީ އަހަރެމެން އަމަލުން ދައްކަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި އެދެންޖެހޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ.
އިޚުތިރާމްކުރުމުގެ ސަގާފަތެއް ބިނާކުރުން
އެއް ދުވަހުގެ ކެމްޕޭނަކުން މުޖުތަމަޢެއްގެ ސަގާފަތް ބަދަލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އިޚުތިރާމަކީ ކްލާސް ރޫމްތަކާއި، ގޭތެރެއާއި، މަސައްކަތުގެ މާޙައުލާއި މުޖުތަމަޢުގެ ދިރިއުޅުމުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ވާންޖެހޭ ކަމެކެވެ.
ޒުވާނުންނަށް މަގުދައްކައިދޭން ޖެހެއެވެ. އެހެނަސް އެކުދިންގެ އަޑުވެސް އިވުން މުހިންމެވެ. ބޮޑެތި މީހުންނަށް އިޚުތިރާމް ޙައްޤުވެގެންވެއެވެ. ނަމަވެސް އެ އިޚުތިރާމަކީ ދެފަރާތުންވެސް ލިބެންޖެހޭ އެއްޗެއްކަން އަމަލުން ސާބިތުކޮށްދޭން ޖެހެއެވެ.
ކުރިމަގުގައި އަހަރެމެންގެ މުޖުތަމަޢާއި ޤައުމު ބައްޓަންކުރާނެ ބަޔަކީ ޖެނެރޭޝަން އަލްފާއެވެ. ސުވާލަކީ އެކުދިން ކުރީގެ ޖީލުތަކާ މުޅިން އެއްގޮތްވާނެތޯއެވެ؟ ނޫނެކެވެ. އެކުދިން އެއްގޮތްވާކަށް ނުވެސް ޖެހެއެވެ. އަހަރެމެންގެ މަސްއޫލިއްޔަތަކީ، އެކުދިންނަށް ކުރީގެ ޖީލުތަކުން ދަސްކުރުމުގެ ފުރުސަތު ދިނުމާއެކު، އެކުދިންނަކީ ވިސްނުންތޫނު، ޒިންމާދާރު އަދި އޯގާތެރި ބަޔަކަށް ހެދުމަށް އެހީތެރިވުމެވެ. އެހެންކަމުން، އެންމެ މުހިންމު ފިލާވަޅަކީ ހަމައެކަނި "ބޮޑެތި މީހުންނަށް އިޚުތިރާމްކުރުން" މިއެއް ނޫނެވެ.
އޭގެ ބަދަލުގައި އެ ފިލާވަޅަކީ:
"އެކަކު އަނެކަކަށް އިޙްތިރާމްކުރުން" މިއެވެ. ސަބަބަކީ އިޚުތިރާމްކުރުން ފެށެނީ ހަމައެކަނި ޖަވާބު ދިނުމުގެ ބަދަލުގައި، އަނެކާ ދެނެގަތުމަށްޓަކައި އަޑުއަހަން ފެށުމުން ކަމަށްވާތީއެވެ.
advertisment
ހިޔާލު