އަހަރެމެން ބުނާ ބަހާއި ކުރާ އަމަލާ ދެމެދު ހުންނަ ފަރަގަކީ އާންމު ދިރިއުޅުމުގައި ގިނަ ބަޔަކަށް ކުރިމަތިވާ މައްސަލައެކެވެ. ތެދުވެރިވުމަށާއި، އިހުތިރާމް ކުރުމަށާއި، ޒިންމާދާރުވުމަށާއި، ކެތްތެރިވުމަށް އަހަރެމެން ކުދިންނަށް ނަސޭހަތްތެރިވާއިރު، ބައެއް ފަހަރު އަހަރެމެންގެ އަމަލުތައް ހުންނަގޮތުން ދޭހަވަނީ މުޅިން ތަފާތު މެސެޖެކެވެ. އަބަދުވެސް ބޮޑެތި މީހުންގެ އަމަލުތަކަށް ފާރަވެރިވާ ކުދިންނަށް، ގަސްދުގައި ނުވަތަ ނޭނގި ނަމަވެސް މި ފުށުއެރުންތަކަކީ މުހިންމު ފިލާވަޅަކަށް ވެގެންދެއެވެ.
ބެލެނިވެރިއަކު ކެއުމުގެ ވަގުތުގައި ފޯނު ބޭނުންނުކުރުމަށް ކުއްޖާއަށް އިރުޝާދުދޭއިރު، އަމިއްލައަށް ފޯނާ ކުޅެން އިނުމާއި، ވަގުތަށް ސަމާލުވުމަށް ނަސޭހަތްދޭ މުދައްރިސަކު ގަވާއިދުން ގަޑިއަށް ފަސްވުމާއި، ވައުދު ފުއްދުމަށް ބާރުއަޅާ ބޮޑުމީހަކު އަމިއްލަ ވައުދުތަކަށް އިހުމާލުވުން ފަދަ ކަންކަމުގައި، ކުއްޖާއަށް ފެންނަނީ ހަމައެކަނި ބުނާ ބަހެއް ނޫނެވެ؛ އެ ކުއްޖާއަށް ފެންނަނީ ކުރާ އަމަލެވެ.
މީގެ މާނައަކީ ބޮޑެތި މީހުންނަކީ ކުށެއް ނުކުރާ ފުރިހަމަ ބަޔަކަށް ވުމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، އޮބްޒަވޭޝަނަލް ލާރނިންގ ނުވަތަ ބަލައިގެން ދަސްކުރުމާ ބެހޭ ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، ކުދިން މުހިންމު ސިފަތައް ދަސްކުރަނީ އެހެން މީހުންގެ އަމަލުތައް ހުންނަ ގޮތް ބަލައިގެންނެވެ.
ބަލައިގެން ދަސްކުރުން
ބަލައިގެން ދަސްކުރުމަކީ ނަފްސާނީ އިލްމުގެ ދާއިރާގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ދިރާސާކުރެވިފައިވާ ކަމެކެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، ސީދާ އިރުޝާދަކާ ނުލައިވެސް އެހެން މީހުން ކުރާ ކަންކަން ބަލައިގެން މީހުން ކަންކަން ދަސްކުރެއެވެ. ކުޑަކުދިންނާ ގުޅޭ ދިރާސާތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، އެހެން މީހަކު ކުރާ ކަމަކާއި އެކަމެއްގެ ނަތީޖާ ފެންނަ ގޮތުން، ކުއްޖާ ފަހުން އަމަލުކުރާ ގޮތަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އާދެއެވެ.
މި ފަހުގެ ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، ކުޑަކުދިންނާއި ޒުވާނުންވެސް އެހެން މީހުން ނިންމާ ނިންމުންތަކާއި އޭގެ ނަތީޖާ ބަލައިގެން ކަންކަން ދަސްކުރުމުގައި ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކެއް ހޯދައެވެ. މިއިން އެނގެނީ އެހެން މީހުންގެ އަމަލުތަކަށް ބެލުމަކީ އަމަލުތައް ބައްޓަންކުރުމަށާއި ކަންކަން އޮޅުންފިލުވުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެވެ.
މިކަން ވަކިން ހާއްސަކޮށް ކުޑަކުދިންގެ އުމުރުގައި މުހިންމުވަނީ، ބެލެނިވެރިންނާއި، މުދައްރިސުންނާއި، ދޮށީ ބޭފުޅުންނަކީ ކުއްޖާގެ ދިރިއުޅުމުގެ މާހައުލުގައި އެންމެ ގާތުން ފެންނަން ތިބޭ ފަރާތްތަކަށް ވާތީއެވެ. ޔުނިސެފްގެ އިރުޝާދުތަކުގައިވެސް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ކުދިން އިޖުތިމާއީ އަދި ނަފްސާނީ އާދަތައް ދަސްކުރަނީ ވަށައިގެން ތިބޭ މީހުންގެ އަމަލުތައް ބަލައިގެންނެވެ. ބޮޑެތި މީހުން ދައްކާ ނަމޫނާއިން، ކަންކަމުގައި އަމަލުކުރަންވީ ރަނގަޅު ގޮތާއި ނުބައި ގޮތް ކުދިން ދެނެގަނެއެވެ.
"ބުނާ ބަހާއި ކުރާ އަމަލުގެ" ފަރަގު
މީހެއްގެ ބަހާއި އަމަލާ ދެމެދު ތަކުރާރުކޮށް ފަރަގު ހުންނަ ނަމަ މައްސަލަ އިތުރަށް ގޯސްވެއެވެ. މިސާލަކަށް، ބޮޑުމީހަކު ކުއްޖަކަށް "އެހެން މީހުންނަށް އިހުތިރާމް ކުރަންވާނެ" ކަމަށް ބުނެފައި، ހިދުމަތްދޭ މީހަކާ ނުވަތަ އަވަށްޓެރިއަކާ ނުވަތަ އާއިލާގެ މެންބަރަކާ މުއާމަލާތްކުރާއިރު ބޭއަދަބީކޮށް ނުވަތަ ދަށްކޮށް ކަންތައް ކުރާ ނަމަ، ކުއްޖާ އެ ބުނި ބަސް ހަނދާން ހުރި ނަމަވެސް، އޭނާއަށް ފެންނަ އަމަލުން ލިބޭ މެސެޖަކީ މުޅިން ތަފާތު މެސެޖެކެވެ. އެއީ އިހުތިރާމް ކުރުމަކީ އަމަލީ ގޮތުން ކޮން ކަމެއްކަން ނުވަތަ ނޫންކަން އޭނާއަށް ދަސްވާ ގޮތެވެ.
ޔުނިސެފްގެ ބެލެނިވެރިންނަށްދޭ އިރުޝާދުގައި، ބޮޑެތި މީހުންނަކީވެސް ކުށް ކުރެވޭނެ ބައެއްކަން ގަބޫލުކުރާ ހާލު، ބުނާ ބަހާއި ކުރާ އަމަލުގައި ތެދުވެރިކަމާއި އެއްގޮތްކަން ގެންގުޅުމަށް ބާރުއަޅައެވެ. އަދި އަމިއްލަ އަމަލުތަކަށް ފާރަވެރިވުމަށާއި، ކުށެއް ކުރެވިއްޖެ ނަމަ އެކަން ގަބޫލުކުރުމަށް ލަފާދެއެވެ. އެހެންކަމުން، އެއްގޮތްކަން ހިފެހެއްޓުމަކީ ދުވަހަކުވެސް ކުށެއް ނުކުރުމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ކުށެއް ކުރެވުމުން ޒިންމާދާރުކަމާއެކު އަމަލުކުރާނެ ގޮތް ދައްކައިދިނުމެވެ. އެއީ ކުށް ގަބޫލުކުރުމާއި، މާފަށް އެދުމާއި، އެކަން އިސްލާހުކުރަން މަސައްކަތް ކުރުމެވެ.
ކުދިން ވެރިންނާއި އިސް މީހުންގެ އަމަލުތަކަށް ބަލާއިރު
މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލާ ބޮޑެތި މީހުންގެ ކިބައިގައި މިކަން ހުރުން ވަކިން މުހިންމެވެ. މުދައްރިސުންނާއި، ސްކޫލް އިސްވެރިންނާއި، ކޯޗުންނާއި، މުޖުތަމައުގެ އިސް ފަރާތްތަކަކީ ހަމައެކަނި އިރުޝާދު ދޭ ބައެއް ނޫނެވެ. އެ ބޭފުޅުންގެ ދުވަހީ އަމަލުތަކަކީވެސް ކުދިންނަށް އުނގަންނައިދޭ މާހައުލުގެ ބައެކެވެ.
މުދައްރިސުންގެ އިތުބާރާ ބެހޭގޮތުން ކުރެވިފައިވާ ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، މުދައްރިސުންގެ ގާބިލުކަމާއި، އިތުބާރާއި، އަޅާލުމާ މެދު ދަރިވަރުން ދެކޭ ގޮތާއި އެކުދިންގެ ތައުލީމީ ނަތީޖާއާ ދެމެދު ބޮޑު ގުޅުމެއް އޮވެއެވެ. ބޮޑެތި މީހުންގެ އަމަލުތަކުގައި ހުންނަ ކޮންމެ ފުށުއެރުމަކީ ކުއްޖާގެ އުޅުމަށް ވަގުތުން ބަދަލު އަންނާނެ ކަމެއް ނޫން ނަމަވެސް، ބޮޑެތި މީހުންގެ އަމަލުތަކަކީ ކުދިންގެ ކުރިއެރުމަށް ވަރަށް ބޮޑު ނުފޫޒެއް ފޯރުވާ ކަމެއްކަން ހެކިތަކުން ސާބިތުވެއެވެ.
ވައުދުތައް ތަކުރާރުކޮށް އުވާލުމުން ވާނީ ކިހިނެއް؟
ތަކުރާރުކޮށް ބަހާއި އަމަލު ދިމާނުވުމަކީ ކުއްޖާ އޮޅުންބޮޅުންވާނެ ކަމެކެވެ. ބޮޑުމީހަކު އެއްޗެކޭ ބުނެފައި އެ ނޫން ގޮތަކަށް އަމަލުކުރާ ނަމަ، ކުއްޖާއަށް ގަބޫލުކުރަންވީ ކޮން މެސެޖެއްކަމާ މެދު ސުވާލު އުފެދެއެވެ. އަދި ވަގުތު ފާއިތުވަމުންދާ ވަރަކަށް، ގަވާއިދުތަކަކީ އަމަލުކުރާ މީހާގެ ނިސްބަތުން ބަދަލުވާ އެއްޗެއްކަމަށް ކުއްޖާ ދަސްކުރެއެވެ. މިސާލަކަށް:
- "އަބަދުވެސް ތެދު ބުނާށޭ" ބުނާއިރު، ބޮޑެތި މީހުން ދޮގު ބަހަނާ ދައްކާ އަޑު އަބަދު އިވޭ ނަމަ އެއީ އޮޅުން އަރާ ކަމެކެވެ.
- "ވައުދު ފުއްދާށޭ" ބުނާއިރު، ވެފައިވާ ވައުދުތައް ތަކުރާރުކޮށް ހަނދާން ނައްތާލާ ނަމަ އޭގެ މާނަ ގެއްލެއެވެ.
- "އެންމެންނަށް އިހުތިރާމް ކުރާށޭ" ބުނެފައި، ބައެއް މީހުންނާ މެދު ބޭއިހުތިރާމްކޮށް އަމަލުކުރާ ތަން ފެނުމުން ކުއްޖާއަށް އޮޅުން އަރައެވެ.
- "ރުޅި ކޮންޓްރޯލް ކުރާށޭ" ބުނެފައި، ބޮޑެތި މީހުން ކަންކަމާ ހިތްހަމަނުޖެހިގެން ހަޅޭއްލަވާ ނަމަ އެ ނަސޭހަތަކީ ބުރަދަނެއް ހުރި އެއްޗަކަށް ނުވެއެވެ.
- "ޒިންމާދާރުވާށޭ" ބުނެފައި، ބޮޑެތި މީހުން އަމިއްލަ ކުށްތަކުން ރެކެން މަސައްކަތްކުރާ ނަމަ އެއީ ކުއްޖާއަށް ދަސްކުރަން އުނދަގޫ ކަމަކަށް ވެއެވެ.
މިއީ ހަމައެކަނި އެންމެ ހާދިސާއަކުން ކުއްޖާގެ ސިފަ ބަދަލުވާނެ ކަމުގެ ހެއްކެއް ނޫނެވެ. އިންސާނާގެ ތަރައްގީއަކީ މިއަށްވުރެ މާ ބޮޑަށް ގުޅިލާމެހިފައިވާ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، ތަކުރާރުވާ މިފަދަ އަމަލުތަކަކީ ކުއްޖާގެ އިޖުތިމާއީ އުނގެނުމުގެ ބަޔަކަށް ވެގެންދެއެވެ.
ކުލާސްރޫމަކީ ހަމައެކަނި ފިލާވަޅު ނަގައިދޭ ތަނެއް ނޫން
ތަޢުލީމަކީ ހަމައެކަނި ފޮތްތަކާއި، އިމްތިހާނުތަކާއި، ކުލާހުގައި ދެވޭ އިރުޝާދުތަކެއް ނޫނެވެ.
ބޮޑެތި މީހުން ދެބަސްވުންތައް ހައްލުކުރާ ގޮތާއި، ފާޑުކިއުންތައް ބަލައިގަންނަ ގޮތާއި، ކުށްތަކަށް އަމަލުކުރާ ގޮތާއި، ތަފާތު ހިޔާލުތަކުގެ މީހުންނާ މެދު ކަންތައް ކުރާ ގޮތް، އަދި އެއްވެސް މީހަކަށް ނުފެންނަ ވަގުތުތަކުގައި އުޅޭ ގޮތް ދަރިވަރުން ވަރަށް ގާތުން ބަލައެވެ.
މުދައްރިސަކު އަމިއްލައަށް ކުރެވޭ ކުށެއް މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު ގަބޫލުކުރުމަކީ، ޒިންމާދާރުވުމާ ބެހޭގޮތުން ދޭ ދަރުސަކަށްވުރެ މާ ނުފޫޒުގަދަ ފިލާވަޅެކެވެ.
ދެބަސްވުމެއްގެ ތެރޭގައި ސްކޫލްގެ އިސްވެރިއަކު އިހުތިރާމާއެކު އަޑުއެހުމަކީ، އިހުތިރާމާ ބެހޭގޮތުން ހުންނަ ޕޯސްޓަރަކަށްވުރެ މާ ފައިދާހުރި ކަމެކެވެ.
ބެލެނިވެރިއަކު އަމިއްލަ ވައުދެއް ފުއްދުމަކީ، ތެދުވެރިކަމާ ބެހޭގޮތުން ދިގު ތަގުރީރެއް ދިނުމަކާ ނުލައިވެސް ނަޒާހަތްތެރިކަން ދައްކުވައިދޭ ކަމެކެވެ. މިގޮތުން ބަލާއިރު، އަމަލަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ފިލާވަޅެކެވެ.
އަހަރެމެންނަކީ ފުރިހަމަ ބަޔަކަށް ވާކަށް ނުޖެހޭ
ބެލެނިވެރިންނާއި، މުދައްރިސުންނާއި، އަދި އެހެނިހެން ބޮޑެތި މީހުންނަކީ އެއްވެސް ކުށެއް ނުކުރާނެ ބައެއް ކަމަށް އުންމީދު ކުރުމަކީ ހަގީގަތާ ހިލާފު ކަމެކެވެ. ބޮޑެތި މީހުންނަށް ކުށް ކުރެވޭނެއެވެ، ކަންކަން ހަނދާން ނެތޭނެއެވެ، ކެތްތެރިކަން ކުޑަވާނެއެވެ، އަދި ބައެއް ފަހަރު އަމިއްލަ ގަބޫލުކުރުންތަކާ ފުށުއަރާ ގޮތަށްވެސް އަމަލު ކުރެވޭނެއެވެ. އެންމެ މުހިންމު ސުވާލަކީ އެއަށްފަހު ދެން ވާގޮތެވެ.
ކުށެއް ފޮރުވުމުގެ ބަދަލުގައި، ބޮޑުމީހަކަށް ބުނެވިދާނެއެވެ: "އަހަރެންނަށް ކުރެވުނީ ގޯސް ކަމެއް. އަހަރެން އެގޮތަށް ވާހަކަދައްކައިގެން ނުވާނެ. އެކަމަށް މާފަށް އެދެން."
މިފަދަ ރައްދަކީ އަމިއްލަ ޒާތުގައި ވަރުގަދަ ފިލާވަޅަކަށް ވެގެންދެއެވެ. ޒިންމާ އުފުލުމަކީ ކުރެވިދާނެ ކަމެއްކަމާއި، އަމަލުތައް އިސްލާހުކުރުމަކީ ޒިންމާދާރުވުމުގެ ބައެއްކަން ކުއްޖާއަށް ފެނިގެންދެއެވެ. ޔުނިސެފްގެ އިރުޝާދުތަކުގައިވެސް ބާރުއަޅަނީ ބޮޑެތި މީހުންނަކީ އެއްވެސް ކުށެއް ނުކުރާ ނަމޫނާ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ދެއްކުމުގެ ބަދަލުގައި، ކުށް ގަބޫލުކޮށް މާފަށް އެދުމަށެވެ.
ބަހަކާ ނުލައި އަހަރެމެން އުނގަންނައިދެނީ ކޮން އެއްޗެއް؟
ކޮންމެ ޖީލަކުންވެސް ޖެހިގެން އަންނަ ޖީލަށް ފިލާވަޅުތަކެއް ދޫކުރެއެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި ރަސްމީކޮށް ކިޔަވައިދޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ، އާންމު ދިރިއުޅުމުގެ އަމަލުތަކެވެ.
މިއަދުގެ ކުދިން ބަލަމުންދަނީ ބޮޑެތި މީހުން މުއާމަލާތްކުރާ ގޮތާއި، ދެބަސްވާ ގޮތާއި، މާފަށް އެދޭ ގޮތާއި، ވައުދު ފުއްދާ ގޮތާއި، އެހެން މީހުންނާ މެދު ކަންތައް ކުރާ ގޮތާއި، އަދި މަސްއޫލިއްޔަތުތަކަށް އިޖާބަދޭ ގޮތެވެ.
އެހެންކަމުން، ސުވާލަކީ ހަމައެކަނި "އަހަރެމެން ކުދިންނަށް ބުނެދެނީ ކީކޭ؟" މިއެއް ނޫނެވެ.
އޭގެ ބަދަލުގައި ކުރަންވީ ސުވާލަކީ: "އަހަރެމެން ކުރާ ތަން ކުދިންނަށް ފެންނަނީ ކޮން ކަމެއް؟" މިއެވެ.
ބުނާ ބަހުން އަގުތަކާއި އުސޫލުތައް ކިޔައިދެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެކަންކަން ސާބިތުކޮށްދެނީ އަމަލުންނެވެ.
މި ދެކަންތައް އެކަތި އަނެކައްޗަށް ބާރުދޭ ނަމަ، އެ އުސޫލުތަކަކީ އަމަލީ ދިރިއުޅުމުގައި ކޮން މާނައެއްގައި އޮތް ކަމެއްކަން ކުދިންނަށް ސާފުވެގެންދާނެއެވެ.
ފަހަރުގައި ބޮޑެތި މީހުންނަށް ކުދިންނަށް ދެވޭނެ އެންމެ މުހިންމު ފިލާވަޅަކީ ކުލާސް ބޯޑެއްގައި ލިޔެފައިވާ ފިލާވަޅެއް ނޫނެވެ. އެއީ އާންމު ދިރިއުޅުމުގެ ތެރެއިން ދައްކައިދޭ ފިލާވަޅެވެ. އެއީ ގަބޫލުކުރާ ގޮތަށް ބުނުމާއި، ބުނާ ގޮތަށް އަމަލުކުރުމެވެ. އަދި ނާކާމިޔާބުވާ ހިނދު، އެކަން ގަބޫލުކޮށް އަލުން މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ހިތްވަރު ހުރުމެވެ.
advertisment
ހިޔާލު